Και οι καλλιτέχνες θέλουν το συνεργείο τους

Του Δημήτρη Δουλγερίδη, στα Νέα

Ενα θέατρο στο συνεργείο

Η  πρώτη εικόνα που αντίκρισε η Γιολάντα Μαρκοπούλου, το 2007, στο παλιό συνεργείο αυτοκινήτων θα μπορούσε να την είχε αποθαρρύνει. Για να στήσει το δικό της θέατρο έπρεπε να απομακρύνει όλη τη σαβούρα, τα εργαλεία, τα γράσα, τα λάδια των μηχανών, ακόμη και ένα αυτοκίνητο που είχε ξεμείνει από την τελευταία επιδιόρθωση. Η νεαρή σκηνοθέτις επέλεξε τη μέση οδό: καθάρισε τον χώρο αλλά διατήρησε ορισμένα από τα «κειμήλιά» του, για να ανεβάσει την παράσταση «Τejas Verdas» που αναφερόταν στη δικτατορία του Πινοσέτ. «Σκέφτηκα ότι έπρεπε να αποφύγουμε έναν «καθαρό» θεατρικό χώρο» λέει η κ. Μαρκοπούλου. «Η ατμόσφαιρα του χώρου ταίριαζε καλύτερα με έναν θάλαμο βασανιστηρίων της Χιλής. Γι’ αυτό χρησιμοποιήσαμε τα εργαλεία αλλά και τον γερανό που κατεβάζει τα αυτοκίνητα στις ράμπες. Θέλαμε οι θεατές να νιώθουν το έργο από την πρώτη στιγμή που πατούν το πόδι τους στον χώρο». Εκτοτε η θεατρική ομάδα κράτησε – δικαιωματικά – το όνομα Συνεργείο για τις παραστάσεις της, οι οποίες δεν έχουν πλέον σταθερή έδρα. Τα τρία τελευταία χρόνια τα πρότζεκτ παρουσιάζονται στο πενταώροφο κτίριο της οδού Λεωνιδίου 15 στο Μεταξουργείο. Πρόκειται για έναν ακόμη βιομηχανικό χώρο που περίμενε τη «μεταμόρφωσή» του. Εκεί όπου παλαιότερα λειτουργούσαν μια σχολή αργυροχρυσοχοΐας και αρκετά καταστήματα, υπάρχει πλέον – σε κάθε όροφο – μια μικρή σκηνή, όπου διαφορετικές κολεκτίβες ανεβάζουν τη δουλειά τους «ανακυκλώνοντας» σκηνικά, κοστούμια και αντικείμενα.

Στις παράλληλες δράσεις του Συνεργείου ξεχωρίζει το πρόγραμμα «Station Athens», ένα καλλιτεχνικό εργαστήρι θεάτρου, φωτογραφίας και βίντεο που απευθύνεται σε μετανάστες, ηλικίας 15 έως 30 χρόνων, με βάση τις μεθόδους art therapy. «Είναι ένα ερασιτεχνικό εργαστήρι και όχι χώρος ψυχοθεραπείας, βέβαια, που καταλήγει σε παρουσίαση της ομαδικής δουλειάς και έκθεση των αποτελεσμάτων» λέει η Γιολάντα Μαρκοπούλου. www.synergeio.gr

«Εξόριστοι» στην οδό Αθηνάς

Το πιθανότερο είναι ότι τίτλοι όπως «Marwencol», «Methadonia» και «I’ m dangerous with love» είναι άγνωστοι ακόμη και στους πιο απαιτητικούς σινεφίλ. Πρόκειται για καλλιτεχνικά ντοκιμαντέρ που έχουν προβληθεί στο Exile Room, τον πολυχώρο που λειτουργεί στο Μοναστηράκι τα τελευταία δύο χρόνια.

Ολα άρχισαν από μια εντύπωση της ελληνοαμερικανίδας κινηματογραφίστριας Βαλερί Κοντάκος, η οποία επέστρεψε στην Ελλάδα από τη Νέα Υόρκη στις αρχές του 2000. Ηδη από τις πρώτες επαφές της στην Αθήνα συνειδητοποίησε ότι το ντοκιμαντέρ «θεωρούνταν κάτι εξωτικό ή αλλόκοτο σε σχέση με την κινηματογραφική αφήγηση». Μαζί με την κριτικό κινηματογράφου στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης Δέσποινα Παυλάκη πήρε την πρωτοβουλία να δημιουργήσει την εταιρεία παραγωγής Exile Films. Σκοπός τους είναι να βγάλουν το ντοκιμαντέρ από το περιθώριο διατηρώντας παράλληλα αποστάσεις από το δίκτυο των εμπορικών αιθουσών.

Η έδρα τους βρίσκεται πλέον στον χώρο μιας παλιάς βιοτεχνίας που μετασκευάστηκε για να φιλοξενεί δωρεάν προβολές ταινιών, εργαστήρια και συζητήσεις. Η αίθουσα, χωρητικότητας 50 ατόμων, είναι γεμάτη σε κάθε εκδήλωση. Είναι άραγε η ελεύθερη είσοδος η μόνη αιτία; «Προφανώς είναι ένα κίνητρο» λέει η Βαλερί Κοντάκος. Δεν ξέρω τι θα γινόταν εάν είχαμε εισιτήριο. Φαντάζομαι, όμως, ότι ο κόσμος που έρχεται ενδιαφέρεται πραγματικά για το είδος. Με δεδομένη μάλιστα την περίεργη αίσθηση στην Ελλάδα ότι το ντοκιμαντέρ δεν είναι κινηματογράφος. Είναι σαν να λες ότι το ποίημα ή το crime novel δεν είναι λογοτεχνία».

Στη μία από τις τρεις αίθουσες του χώρου ένας πίνακας με φωτογραφίες μαθητών κλέβει τις εντυπώσεις. «Είναι παιδιά 6 έως 10 ετών που συμμετέχουν στο οκτάμηνο εργαστήριο με τεχνικές animation και ανακυκλώσιμα υλικά. Τελικός σκοπός είναι η δημιουργία μιας κανονικότατης ταινίας με αρχή, μέση και τέλος». www.exilefilms.gr

Η ζωή είναι ΕΔΩ

Στο υπόγειο του πολυχώρου στην Προφήτου Δανιήλ 18 δύο νεαροί τεχνίτες μεταξοτυπίας ακούνε μέταλ από τον φορητό υπολογιστή και ξεφυλλίζουν ένα καινούργιο περιοδικό για την τέχνη του τατουάζ. Από την εσωτερική σκάλα ο βιομηχανικός σχεδιαστής και ιδιοκτήτης του χώρου Ευάγγελος Καϊμάκης με οδηγεί και πάλι στο ισόγειο του παλιού συνεργείου αυτοκινήτων, όπου δεσπόζει η αναπαράσταση αρχαίου ελληνικού ναού από άδεια χαρτόκουτα και μπουκάλια μπίρας. Ηταν η αρχιτεκτονική πρόταση του ΕΔΩ για το πρόσφατο Design Walk, με τον χαρακτηριστικό μάλιστα τίτλο «Ελλάδα 2022». Με άλλα λόγια, πώς φανταζόμαστε τη χώρα μας σε δέκα χρόνια και, κυρίως, πώς τη φαντάζονται στο εξωτερικό.

Για να αλλάξει η όψη του χώρου ο ιδιοκτήτης και η αδελφή του, η αρχιτέκτων Βαλεντίνη Καϊμάκη, δούλεψαν με ρυθμούς… συνεργείου. «Οι διαρρυθμίσεις και οι μικροαλλαγές στον χώρο ανταποκρίνονταν όλες σ’ έναν βασικό στόχο: να έχουμε ευελιξία, ώστε σήμερα να στήνουμε μια έκθεση και την επόμενη φορά ένα δημιουργικό εργαστήριο» τονίζει ο Ε. Καϊμάκης. Το αποτέλεσμα μιλάει από μόνο του. Το ΕΔΩ παρέχει πλέον στέγη και την απαραίτητη υποδομή σε νεαρούς καλλιτέχνες, ώστε να παραγάγουν δικά τους έργα και σε «νεοφώτιστους» για να εξασκηθούν μέσω σεμιναρίων. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει βιβλιοδεσία, κεραμική, πειραματική μεταξοτυπία, χαρακτική, μαγειρική και ηλεκτρονική μουσική (με τον Σπύρο Μοσχούτη των Burger Project). «Το βλέπουμε περισσότερο σαν πλατφόρμα συνεύρεσης νέων καλλιτεχνών και ντιζάινερ, κάτω από την ίδια στέγη. Μέχρι τώρα η ανταπόκριση είναι θετική, παρ’ όλο που η κίνηση είναι πεσμένη γενικώς λόγω κρίσης. Νομίζω μάλιστα ότι η συγκεκριμένη περιοχή «ανεβαίνει». Δεν είμαστε μόνο εμείς. Ακριβώς δίπλα μας μια αποθήκη μετατρέπεται σε καλλιτεχνικό μπαρ ή κάτι παρόμοιο».

Τα δύο αδέλφια επέστρεψαν πρόσφατα από τη Βρέμη, όπου παρέδωσαν σεμινάριο με τίτλο «Πέρα από την ταυτότητα» στους φοιτητές της Ανώτερης Σχολής Τέχνης, προσκεκλημένοι του ιδρύματος. Το επόμενο ραντεβού με τους φίλους του πολυχώρου δίνεται στις 9 Μαρτίου, οπότε ο γνωστός street artist Αλέξανδρος Βασμουλάκης δίνει πάρτι για μια πρόγευση της επόμενης δουλειάς του. www.e-d-w.gr

About: ένα πιάνο στη βιοτεχνία

Την ώρα που η Μαρία Αλούπη και ο Ανδρέας Δικτυόπουλος μας ξεναγούσαν στον χώρο, από τον επάνω όροφο ακουγόταν – έστω και αμυδρά – ήχος από μηχανές. Ηταν μια υπενθύμιση ότι η λευκή αίθουσα έχει το δικό της παρελθόν. Στον πρώτο όροφο μιας παλιάς πολυκατοικίας στου Ψυρή, που κάποτε φιλοξενούσε βιοτεχνία επεξεργασίας δερμάτων, το About παρέχει πλέον στέγη για τις ακροάσεις έργων σύγχρονης μουσικής.

Από τον Απρίλιο του 2010, οπότε εγκαινιάστηκε, πάνω από 16.000 επισκέπτες έχουν παρακολουθήσει τις εκδηλώσεις του χώρου, που λειτουργεί επίσης ως γκαλερί και μικρό βιβλιοπωλείο με επιλεγμένους τίτλους τέχνης και δοκιμίου. Υπεύθυνοι για το εγχείρημα είναι οι δύο άνθρωποι που μας ξεναγούν: μια καταξιωμένη πιανίστρια και ένας συνθέτης – προγραμματιστής. «Ο χώρος φτιάχτηκε για να φιλοξενεί τη σύγχρονη μουσική που αποτελεί συνέχεια της κλασικής και σύγχρονη ποίηση» τονίζει η Μαρία Αλούπη. «Εχει, δηλαδή, εξαρχής μια πολύ συγκεκριμένη κατεύθυνση την οποία υπηρετεί με κάθε τρόπο».

Πριν αποκτήσουν τη μόνιμη έδρα τους, οι δύο μουσικοί είχαν επιμεληθεί διάφορες παραστάσεις, από το αφιέρωμα στον Ιάννη Ξενάκη στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης μέχρι συναυλίες σε νησιά του Αιγαίου. Η Μαρία Αλούπη, ειδικά, υπήρξε συνιδρύτρια και καλλιτεχνική διευθύντρια της διεθνούς πενθήμερης παρουσίασης έργων μεικτών τεχνών ElectroMediaWorks ’08 στην Αθήνα. Το About κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου σε δικά τους σχέδια, σε μια γειτονιά που γνώρισε τη δόξα της χύμα διασκέδασης και τη «ρετσινιά» της τρέντι απόδρασης. Γι’ αυτό και οι παραστάσεις στον πρώτο όροφο της Μιαούλη 18 διατηρούν μια αισθητική πολύ επιλεκτική. «Κάθε συναυλία συνοδεύεται από την παρουσίαση κειμένων με μουσικολογικά στοιχεία για τον συνθέτη και κάθε εικαστική έκθεση έχει το θεωρητικό κομμάτι για να ενημερώνονται οι θεατές». Το πλάνο των παραστάσεων περιλαμβάνει μια εμφάνιση του καταξιωμένου πιανίστα Στέφανου Θωμόπουλου (3 – 4/3) και μια έκθεση του Γιάννη Μελανίτη, σε παραγωγή About, που ταξιδεύει ώς το Εθνικό Μουσείο Κρυογραφίας της Βραζιλίας.www.about.gr

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s