Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for the ‘Αρχιτεκτονικη’ Category

abcd

Read Full Post »

293 294 295 296 297 299 300 301 302 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 324 326 327 328 340 344

Read Full Post »

1375191_10151979460497051_306916949443498166_n 1959381_10151979460427051_6720399455682791470_n 10001317_10151979461107051_449395491745741306_n 10013645_10151979460652051_7053841705283077928_n 10153052_10151979460832051_3392699976317892152_n 10155157_10151979461027051_8799626565861039004_n 10245590_10151979460597051_6743684133318040567_n 10246603_10151979460762051_577258936078726573_n

Read Full Post »

Του Δημήτρη Ρηγόπουλου, στην Καθημερινή

Χαυτεία, στη συμβολή των οδών Αιόλου και Σταδίου: το κενό οικόπεδο του «Κατράντζου» χάσκει στην καρδιά της πρωτεύουσας.

Χαυτεία, στη συμβολή των οδών Αιόλου και Σταδίου: το κενό οικόπεδο του «Κατράντζου» χάσκει στην καρδιά της πρωτεύουσας.

Ηταν ξημερώματα της 19ης Δεκεμβρίου του 1980, στην καρδιά των εορτών, όταν η Αθήνα ξύπναγε υπό το σοκ της είδησης των ταυτόχρονων εμπρησμών σε δύο κραταιά πολυκαταστήματα του αθηναϊκού εμπορίου: στο «Μινιόν» της οδού Πατησίων και στον «Κατράντζο» στα Χαυτεία.

«Αμαθη» ακόμα η ελληνική κοινωνία σε τρομοκρατικά χτυπήματα αυτής της κλίμακας, παρακολουθούσε με δέος τις εικόνες της τεράστιας καταστροφής. Η φωτιά είχε τέτοια ένταση, που από το «Μινιόν» απέμεινε μόνο ο σκελετός, ενώ το κτίριο του «Κατράντζου» κατέρρευσε. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 22 Δεκεμβρίου, την ευθύνη για τους εμπρησμούς ανέλαβε η πρωτοεμφανιζόμενη «Επαναστατική Οργάνωση Οκτώβρης ’80», που αργότερα αποδείχθηκε παρακλάδι του ΕΛΑ. Δυστυχώς, τους επόμενους μήνες ακολούθησαν νέα χτυπήματα, με στόχο, πάντα, μεγάλες αλυσίδες λιανικής πώλησης: «Κλαουδάτος» και «Ατενέ» πυρπολούνται στις 3 Ιουνίου, ο «Δραγώνας» στις 4 Ιουλίου και τρεις ημέρες αργότερα το πολυκατάστημα «Λαμπρόπουλος» στον Πειραιά.

Αυτό που κατάφεραν οι τρομοκράτες ήταν να κατεδαφίσουν τους πυλώνες του ελληνικού λιανικού εμπορίου και να υπογράψουν τον αφανισμό του. Ταυτόχρονα, οι εμπρησμοί στις αρχές της δεκαετίας του ’80 σηματοδοτούν την αρχή της κρίσης του κέντρου της πρωτεύουσας, που κορυφώθηκε με την οικονομική κρίση του 2010-2013.

Οσο για την Αθήνα του 2014, διαθέτει απτές, «φυσικές» αποδείξεις εκείνων των καταστροφών: το οικόπεδο του «Κατράντζου» χάσκει για 33 ολόκληρα χρόνια σαν μια τεράστια ουλή στο σώμα της πόλης. Η παλιά, ξεθωριασμένη διαφήμιση των τσιγάρων Cooper είναι πια κομμάτι της καλτ μυθολογίας της πόλης, ενώ ο περιφραγμένος χώρος υπήρξε υπαίθρια χωματερή και εύφορη γη για ξερόχορτα. Σήμερα φιλοξενεί ένα σπιτάκι σκύλου και ορισμένες εικαστικές παρεμβάσεις μικρής κλίμακας. Πολύ χειρότερη είναι η κατάσταση εκτός της περίφραξης: στο αναπτυγμένο πεζοδρόμιο μπροστά από τον «Λαμπρόπουλο». Η λέξη «χάος» δεν περιγράφει με ακρίβεια την πραγματικότητα: ένα κανονικό περίπτερο δίπλα σε έναν πάγκο με εφημερίδες και περιοδικά που θυμίζει επίσης περίπτερο, σταθμευμένα δίτροχα, μια υπαίθρια τουαλέτα, ένας πωλητής φρούτων, ένα εγκαταλελειμμένο (και ελεεινό) σημείο πώλησης εισιτηρίων αστικών συγκοινωνιών, ένας υπαίθριος βιβλιοπώλης.

Το οικόπεδο ανήκει στο Ιδρυμα Μαρία Κασιμάτη, στο οποίο προεδρεύει ο εκάστοτε Αρχιεπίσκοπος, επομένως βρίσκεται επί της ουσίας στα χέρια της Εκκλησίας. Το 1982, ο χώρος χαρακτηρίσθηκε με Προεδρικό Διάταγμα «κοινόχρηστο πράσινο» και αποφασίσθηκε η απαλλοτρίωσή του υπέρ του Δήμου Αθηναίων. Ωστόσο, ο δήμος δεν προχώρησε στην καταβολή της αποζημίωσης με αποτέλεσμα να μην ολοκληρωθεί ποτέ η σχετική διαδικασία. Υστερα από σενάρια οικοδόμησης ενός νέου εξαώροφου κτιρίου, ο Δήμος Αθηναίων επανέρχεται το καλοκαίρι του 2009 με νέα πρόταση απαλλοτρίωσης. Στα σχέδια του δήμου ήταν να δημιουργηθεί ελεύθερος χώρος πρασίνου 560 τ.μ. και να κατασκευαστεί δημοτικό κτίριο που θα φιλοξενήσει δραστηριότητες αναψυκτηρίου και κέντρου πληροφόρησης πολιτών.

Τοιχογραφία

Το σχέδιο δεν θα προχωρήσει ποτέ και σήμερα ο Δήμος Αθηναίων σχεδιάζει μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα παρέμβαση στο οικόπεδο «Κατράντζου» με τη συνεργασία γνωστού καλλιτέχνη, ο οποίος θα επιμεληθεί τη μία από τις δύο «τυφλές» μεσοτοιχίες. Οσοι γνωρίζουν την πρόταση κάνουν λόγο για εντυπωσιακή τοιχογραφία. Στόχος του δήμου είναι η σημειακή ανάπλαση να επεκταθεί και στο έδαφος (αυτό επιβάλλεται), όμως αυτό θα εξαρτηθεί από την καλή συνεργασία με την Εκκλησία της Ελλάδος. Αλλά πριν προχωρήσει ο δήμος με το οικόπεδο, έχει αρκετή δουλειά να κάνει και στα όρια της απόλυτα δικής του αρμοδιότητας.

Read Full Post »

Της Γεωργίας Π. Ξάνθη, στην Ακαδημία Πλάτωνος
Διασχίζουμε τη Λενορμάν και αναγκαστικά σταματάμε στο κόκκινο φανάρι της διασταύρωσης με την οδό Κρέοντος. Ενα φευγαλέο και αφηρημένο βλέμμα στο ανακαινισμένο κτίριο του Δημόσιου Καπνεργοστασίου. Αφηρημένη ματιά, σίγουρα άγνοιας, για ένα κτίριο που στέκεται σε συνολικό εμβαδόν 9.085 τ.μ., σε ένα τεράστιο οικοδομικό τετράγωνο μεταξύ των οδών Λενορμάν, Αμφιάραου, Λέανδρου και Κρέοντος. Τεράστιο σε διαστάσεις και επιβλητικό. Η ιστορία της κατασκευής του γνωστή. Το 1903 ψηφίστηκε και εγκρίθηκε στη Βουλή των Ελλήνων η ανέγερση του νέου καπνοκοπτήριου στην Αθήνα. Το 1927 αγοράστηκε το οικόπεδο για να χτιστεί το δεύτερο Δημόσιο Καπνοκοπτήριο, όπως το ονόμαζαν, προτού γραφτεί με τεράστια γράμματα στην είσοδο η τελική, σύγχρονη της εποχής του 1930, ονομασία του.
ΔΗΜΟΣΙΟ ΚΑΠΝΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ
Το 1989, το καπνεργοστάσιο χαρακτηρίστηκε ιστορικό διατηρητέο μνημείο, με απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού. Στο διώροφο με ημιυπόγειο κτίριο, συστεγάστηκαν στα 60 χρόνια λειτουργίας του 25 συνολικά βιομηχανίες. Πρώτη εγκαταστάθηκε η Καπνοβιομηχανία Λέρτα και τελευταία αποχώρησε η Καπνοβιομηχανία Αφοί Κωνσταντίνου (SANTE). Στο ημιυπόγειο τοποθετήθηκαν οι αποθήκες των καπνοβιομηχάνων, στο ισόγειο γινόταν η κατασκευή των τσιγάρων και στον πρώτο όροφο η συσκευασία. Κάθε καπνέμπορος μπορούσε να ενοικιάζει μέχρι δύο αίθουσες για την αποθήκευση των καπνών του. Στους ορόφους υπήρχαν τρεις αίθουσες των 600 τ.μ. η καθεμία, οι οποίες μπορούσαν να ενώνονται σε μια κοινή αίθουσα, ανάλογα με τις ανάγκες.
Πόσα άραγε κρυμμένα μυστικά να βρίσκονται εδώ, πίσω από τη μεγάλη σιδερένια πόρτα, που όμως οδηγεί, μέσω μιας μικρής στοάς, σε αόρατο για τους περαστικούς του πολύβουου δρόμου τζαμωτό στέγαστρο με μεταλλικό σκελετό αίθριο; Οι τοίχοι όμως πολλές φορές αποκτούν μιλιά και λειτουργούν σαν καθημερινή εφημερίδα  παλαιότερων χρόνων για τους σημερινούς επισκέπτες. Η ζωή των καπνεργατών στο Δημόσιο Καπνεργοστάσιο της οδού Λενορμάν, τα ατέλειωτα καθημερινά 12ωρα με έναν αυστηρό εργοδότη, ήταν πολύ δύσκολη. Δεν προλαβαίνουν να πάρουν αναπνοή. Από την υπερεντατικοποίηση της δουλειάς έχουν καταντήσει εξαρτήματα των μηχανών. Μόλις πατήσεις στο καπνεργοστάσιο, σου κόβεται η ανάσα, νιώθεις ένα τσούξιμο στον λαιμό, αναπνέεις νικοτίνη, που προέρχεται από την κατεργασία του καπνού. Στο τμήμα της τσιγαροποίησης, ο θόρυβος που κάνουν οι μηχανές ξεπερνά κατά πολύ το επιτρεπόμενο όριο αντοχής. Το χειρότερο τμήμα, από άποψη συνθηκών δουλειάς, είναι η αποθήκη. Βρίσκεται στο υπόγειο του εργοστασίου και είναι  «ιδανικός» χώρος για τις εργάτριες που κόβουν τα σχοινιά από τα δέματα του καπνού. Εκεί μαραζώνουν τα κορίτσια· κορίτσια από τον Κολωνό, το Περιστέρι, τα Πετράλωνα, το Μπαρουτάδικο. Αν και η δουλειά τους είναι ιδιαίτερα ανθυγιεινή, δεν έχουν ενταχθεί στα ανθυγιεινά επαγγέλματα. Το κράτος, ο άμεσος εργοδότης, το Δημόσιο, μόνο γάλα μπορεί να προσφέρει. Η φυματίωση είναι η σκληρή αρρώστια που βασανίζει τους εργάτες. Τους βασανίζει και τους πεθαίνει. Το 1934, οι φυματικοί καπνεργάτες της Αθήνας κατέβηκαν σε απεργία πείνας, αφού από το υπουργείο Εργασίας υπήρχε η τέλεια εγκατάλειψη.
Κατά την περίοδο της Κατοχής, οι Γερμανοί κατακτητές χρησιμοποίησαν τους χώρους του κτιρίου. Κάποιοι έλεγαν  φυλακές τα μπουντρούμια των υπογείων και άλλες μαρτυρίες αναφέρονται σε κάποια γερμανική υπηρεσία μεταγωγών. Ισως αυτός να είναι και ο λόγος των ζημιών που προκλήθηκαν μετά την αποχώρηση των γερμανικών δυνάμεων κατοχής από τους εξαγριωμένους πολίτες. Στις 4 Ιανουαρίου του 1945, ο Σκόμπι βομβαρδίζει τις λαϊκές συνοικίες της Αθήνας μέχρι τον Κηφισό. Το 4ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ έδινε μάχη από Λένορμαν, Ευκλείδου, Αίμωνος. Η συνοικία μας δοκιμάστηκε σκληρά – και φυσικά το καπνεργοστάσιο δεν θα γλίτωνε από τις εγγλέζικες βόμβες.
Το 1948 ξεκινάει μια άλλη θλιβερή ιστορία, που «φιλοξενήθηκε» αναγκαστικά στο Κέντρο Περιθάλψεως Προσφύγων Κολοκυνθούς. Από τους στρατώνες του Σταθμού Λαρίσης μεταφέρθηκαν 52 οικογένειες Ελλήνων, άπορες και ανήμπορες. Μεταξύ αυτών και οικογένειες Ελλήνων από τη Ρουμανία και τη Ρωσία. Οι πρόσφυγες Ελληνες πήραν σπίτια στον Καρέα και στο καπνεργοστάσιο παρέμειναν οι άποροι Ελληνες, οι οποίοι δεν είχαν ποτέ σπίτια ή είχαν, αλλά καταστράφηκαν στον πόλεμο. Τα βοηθήματα και τα συσσίτια του Ερυθρού Σταυρού στο στενό του προαύλιο του καπνεργοστασίου, που χωρίζεται με συρματόπλεγμα και που πάνω του τεντώνονται πλυμένα ρούχα, σεντόνια, ένα πλήθος από μωρουδιακά, χωρίς διάκριση, παιδικό παιχνίδι και αρρώστιες, αχώριστα. Ηταν χάος και το χάος οι παλαιοί κάτοικοι το ονόμαζαν Δημόσιο Καπνεργοστάσιο. Πέρα από το συρματόπλεγμα λειτουργεί το καπνεργοστάσιο. Πριν από το συρματόπλεγμα λειτουργεί σκοτάδι ή το Κέντρο Περιθάλψεως Προσφύγων Κολοκυνθούς.
Τον Ιανουάριο του 1964 ήλθε και η οριστική απόφαση για την αποχώρηση «εκ του Κέντρου Περιθάλψεως Προσφύγων Κολοκυνθούς και των υπολοίπων φτωχών οικογενειών». Υπήρχε ελπίδα άραγε;
Ναός ανθρώπινων ιστοριών. Ιστορίες που πια κανείς δεν θυμάται ή, αν τις θυμάται, είναι πολύ ηλικιωμένος για να τις διηγηθεί. Ενα κτίριο που δεν θα λυγίσει ποτέ από το βάρος της Ιστορίας αμέτρητων χρόνων και αναμνήσεων.
kapnergostasio

Read Full Post »

Περιοχή: οδός Μυλλέρου 24 & Κεραμεικού
Έτος: 1834-1835

op

Περιγραφή:
Το διώροφο κτίριο που υψώνεται «πανταχόθεν ελεύθερο» στη γωνία των οδών Μυλλέρου και Κεραμεικού, οικοδομήθηκε περί το 1835 στην έρημη τότε περιοχή «Χεσμένο Λιθάρι» και το χαρακτηρίζει η λιτότητα των πρώτων αθηναϊκών οικοδομών, αμέσως μετά την απελευθέρωση. Ανήκει σε μια σειρά κτιρίων (όπως η γειτονική οικία Καντακουζηνού, το σημερινό «Μεταξουργείο», επί της οδού Μυλλέρου 32-46 και η οικία Βλαχούτζη, επί της οδού Πειραιώς 35), που ανεγέρθηκαν εσπευσμένα, εν όψει της ευελπιστούμενης γειτνίασης με τα μελλοντικά βασιλικά ανάκτορα (που τα πρώτα πολεοδομικά σχέδια τοποθετούσαν μεταξύ Ομόνοιας και Κεραμεικού). Υπάρχει μια ασάφεια γύρω από τον αρχικό ιδιοκτήτη, που ενδεχομένως ήταν ο Ιταλός «κόντε Μποτσάρι», ο οποίος «εις Αθήνας ελθών, ηγόρασε πολλά οικόπεδα και αγρούς», διέθετε δε σπίτια σε διάφορα σημεία (οδός Σαρρή, οδός Καπνικαρέας κ.ά.). Το 1865, πάντως, το κτίριο αναφέρεται ως «οικοδομή Δημητρίου Βότσαρη», ενώ αργότερα περιήλθε στην οικογένεια Προβελέγγιου. Στα τέλη του 20ού αιώνα διετέλεσε επί μακρόν υπό κατάληψη ομάδας νέων (γνωστή ως «Κατάληψη της Κεραμεικού»), με ευμενή στάση του τότε ιδιοκτήτη και γνωστού πρωτοπόρου αρχιτέκτονα Αριστομένη Προβελέγγιου (1914-1999). Μετά τον θάνατο του τελευταίου, το κτίριο εκκενώθηκε και πρόσφατα ανακαινίστηκε, με προσθήκη δώματος και «νεοκλασικών» διακοσμητικών στοιχείων, που δεν προσιδιάζουν στην αρχική, στιβαρή και απέριττη μορφή του.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία:
Α. Μηλιαράκης, «Αι προ πεντηκονταετίας μεγάλαι των Αθηνών οικίαι», Εστία 470/1885, σ. 23-27* Κ. Η. Μπίρης, Τα πρώτα σχέδια των Αθηνών, Αθήνα 1933* Χριστίνα Αγριαντώνη & Μαρία-Χριστίνα Χατζηϊωάννου (επιμ.), Το Μεταξουργείο της Αθήνας, Αθήνα 1995.

Read Full Post »

Περιοχή: οδός Αγίου Κωνσταντίνου 22
Έτος: 1891-1901

eth theatro

Περιγραφή:
Το πρόβλημα της ανυπαρξίας μόνιμου θεάτρου ήταν αντικείμενο συζητήσεων σε όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα και η τελική λύση που δόθηκε, με την ίδρυση του Εθνικού (τότε Βασιλικού) Θεάτρου, προήλθε κυρίως από πρωτοβουλία του Γεωργίου Α’, ο οποίος συνεισέφερε και οικονομικά, ενώ παράλληλα αξιοποιήθηκαν οι προσφορές γνωστών Ελλήνων ομογενών, όπως ο Στέφανος Ράλλης, ο Μ. Κοργιαλένιος, ο Ευγένιος Ευγενίδης, κ.ά. Το μεγαλοπρεπές εκλεκτικιστικό κτίριο της οδού Αγίου Κωνσταντίνου οικοδομήθηκε μεταξύ των ετών 1891-1901, βάσει σχεδίων του αρχιτέκτονα Ernst Ziller (1837-1923), ο οποίος προσπάθησε να διαχειριστεί την έντονη κλίση και το μικρό μέγεθος ενός προβληματικού οικοπέδου (το οποίο αγοράστηκε πανάκριβα από τον ιδιοκτήτη του αυλικό Νικόλαο Θων), δίνοντας με δεξιοτεχνία μια ευφάνταστη λύση που κινείται ρυθμολογικά στο πνεύμα του Γερμανικού νεομπαρόκ. Το κτίριο υπέστη ποικίλες διασκευές στη διάρκεια του 20ού αιώνα, στη διάρκεια των οποίων αφαιρέθηκαν τα έξι αρχαία αγάλματα που υπήρχαν στη στέψη του. Το 1961-1963 επεκτάθηκε, βάσει σχεδίων του αρχιτέκτονα Βασίλειου Δούρου (1904-1981), μέσα στο πνεύμα του Ziller, ενώ πρόσφατα ξεκίνησε μια ακόμη εκτεταμένη ανακαίνισή του.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία:
Κ. Η. Μπίρης, Αι Αθήναι από του 19ου εις τον 20ον αιώνα, Αθήνα 1η έκδ. 1966, 3η έκδ. 1996* Ελένη Φεσσά-Εμμανουήλ, Η Αρχιτεκτονική του Νεοελληνικού Θεάτρου (1720-1940), Αθήνα 2001.

Read Full Post »

Older Posts »