Η μάχη για αποκατάσταση του Κέντρου

Του Κώστα Ονισένκο, στην Καθημερινή.

Η μόνιμη παρουσία της αστυνομίας και οι συνεχείς έλεγχοι στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας τις τελευταίες εβδομάδες, δίνουν την αίσθηση ότι «κάτι αλλάζει» στην αντιμετώπιση εκ μέρους της πολιτείας του μεγάλου, οφθαλμοφανούς, προβλήματος γκετοποίησης της περιοχής. Παράλληλα, ένα συνεχές «κρυφτούλι» μεταξύ ένστολων και ατόμων με παραβατική συμπεριφορά βρίσκεται σε εξέλιξη, τα «στέκια» μεταφέρονται αλλού, δεκάδες συλλήψεις και προσαγωγές αποτελούν καθημερινό φαινόμενο. Προηγήθηκαν χρόνια συνεχούς και κλιμακούμενης υποβάθμισης (από τη λήξη των Ολυμπιακών Αγώνων και έπειτα ) κατά τα οποία πολλά καταστήματα έκλεισαν και η καρδιά της Αθήνας, η Ομόνοια, έγινε συνώνυμο της εγκληματικότητας και της παρακμής με βασικά στοιχεία τα ναρκωτικά, την πορνεία και το παρεμπόριο. Η εγκατάλειψη του Κέντρου καταγγέλθηκε επανειλημμένα μέσω κινητοποιήσεων κατοίκων, επαγγελματιών και φορέων, αλλά και με παρέμβαση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου κ. Ιωάννη Τέντε. Μάλιστα, μελέτη του Ινστιτούτου Ερευνών του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου της Ελλάδας κατέδειξε ότι τα ξενοδοχεία του Κέντρου υστερούν κατά 48% σε έσοδα σε σχέση με τα εκτός Κέντρου, εξαιτίας αυτών των προβλημάτων αν και οι τιμές τους είναι χαμηλότερες περί το 20% (Μάιος 2009 – 2010). Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ» τα συμπεράσματα ανάλογης μελέτης που θα δημοσιοποιηθεί τις προσεχείς ημέρες και αφορά την κίνηση των εμπορικών καταστημάτων στο τμήμα που εμπερικλείεται ανάμεσα στις πλατείες Καραϊσκάκη – Μοναστηρακίου – Κουμουνδούρου – Βάθης – Ομονοίας είναι εξίσου απογοητευτικά. Εκτός από τις τεράστιες οικονομικές ζημίες των επαγγελματιών και το αίσθημα ανασφάλειας των πολιτών, ο Συνήγορος του Πολίτη, σε πρόσφατη έκθεσή του, κατέγραψε για πρώτη φορά μια άλλη πτυχή του ζητήματος: αυτή αφορά τον τρόπο που η αναποτελεσματικότητα της πολιτείας στην αντιμετώπιση καθημερινών προβλημάτων οδηγεί στην ξενοφοβία και τον ρατσισμό. «Ιδιαίτερα από το 2008, η δυσφορία και η ανασφάλεια κυρίως των Eλλήνων πολιτών (αλλά και των παλαιότερων μεταναστών) διογκώνεται και μετατρέπεται σε εγκληματοφοβία, κοινωνική ένταση, έντονη ξενοφοβία και επιθετικές διαθέσεις αυτοδικίας», αναφέρεται μεταξύ άλλων. «Πάντα τέτοιες διαδικασίες επηρεάζουν τη συλλογική συνείδηση ακόμα και όταν έχει εκλείψει η αντικειμενική διάσταση που το έχει προκαλέσει», σχολιάζει στην «Κ» ο συντάκτης της έκθεσης, Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη κ. Βασίλης Καρύδης. Οπως εξηγεί, το αίσθημα ξενοφοβίας των πολιτών που έζησαν τον φόβο από την εγκληματικότητα θα αμβλυνθεί πολύ καιρό μετά την επίλυση των προβλημάτων στο κέντρο της Αθήνας.

Τα στέκια του κακού μεταφέρθηκαν στην οδό Πατησίων

«Η μάχη θα είναι σκληρή και θα κρατήσει καιρό», σχολίαζε στην «Κ» αξιωματικός της Ασφάλειας Αττικής την ώρα που ομάδα συναδέλφων του πραγματοποιούσε προσαγωγές στην οδό Τοσίτσα, την περασμένη εβδομάδα. Ο συγκεκριμένος πεζόδρομος -ανάμεσα στο Αρχαιολογικό Μουσείο και το Πολυτεχνείο- έχει μετατραπεί σε σημείο συγκέντρωσης εκατοντάδων ουσιοεξαρτημένων, αλλά και εμπόρων ναρκωτικών. Μετά τη δύση του ηλίου το εμπόριο ναρκωτικών γίνεται δημοσίως επί της οδού Πατησίων. Πολλοί από τους χρήστες παλαιότερα συγκεντρώνονταν στην πλατεία Εξαρχείων, αλλά απομακρύνθηκαν μετά την παρέμβαση κατοίκων. Στην Τοσίτσα, «μετακόμισαν» οι έμποροι ναρκωτικών μετά την αυξημένη αστυνομική παρουσία των τελευταίων εβδομάδων στην οδό Μενάνδρου και στα γύρω στενά.

Οι συνεχόμενες επιχειρήσεις στο κέντρο της πρωτεύουσας, η ενίσχυση των περιπολιών και η μόνιμη αστυνομική δύναμη που είναι εγκατεστημένη σε διάφορα σημεία πέριξ της Ομόνοιας έφεραν ως αποτέλεσμα τον σταδιακό διασκορπισμό των αλλοδαπών και των παραβατικών στοιχείων σε περιοχές γύρω από το κέντρο. Αρχής γενομένης από πέρυσι το καλοκαίρι, όταν μεγάλο μέρος των μεταναστών που έβρισκαν κατάλυμα σε εγκαταλελειμμένες πολυκατοικίες στο κέντρο «μετακόμισε» σε κτίρια σε άλλες περιοχές -όπως το Μεταξουργείο- μετά τις παρεμβάσεις της αστυνομίας και του δήμου. Αντίστοιχα, οι επιχειρήσεις «σκούπα» πίσω από το δημαρχείο Αθηνών ώθησαν πολλές από τις γυναίκες που έκαναν «πιάτσα» στα γύρω στενά να μετακινηθούν προς την Πατησίων, στο ύψος της πλατείας Αμερικής «και πιο κάτω». Επί της Πατησίων έχει μεταφερθεί και μεγάλο μέρος της διακίνησης των ναρκωτικών, ακόμα και μέσα στο Πάρκο Κύπρου και Πατησίων.

Κέντρο διακίνησης ναρκωτικών εξακολουθεί να αποτελεί η οδός Γερανίου. Τον τελευταίο μήνα η γωνία Μενάνδρου – Σοφοκλέους, αλλά και η πλατεία Θεάτρου, παραμένουν «καθαρές», ενώ το εμπόριο έχει μετακινηθεί και προς τα στενά, κοντά στην πλατεία Κουμουνδούρου. Εκτεταμένο εμπόριο και δημόσια χρήση ναρκωτικών εξακολουθεί να γίνεται και επί της Δώρου (πεζόδρομος). Η μόνιμη παρουσία της αστυνομίας έξω από το Εθνικό Θέατρο (πρόσφατα, εκτεταμένο δημοσίευμα της «Κ») οδήγησε τους εμπόρους λίγα μέτρα πιο κάτω επί της Αγίου Κωνσταντίνου.

Συμμορίες

Η πλατεία Βάθης, ο Κολωνός, το Μεταξουργείο, αλλά και τα στενά γύρω από την Ομόνοια, πλήττονται από συμμορίες που ληστεύουν πεζούς και οδηγούς Ι. Χ. Καθημερινά το δελτίο συμβάντων της ΕΛ. ΑΣ. καταγράφει τουλάχιστον τρία τέτοια περιστατικά. Oσον αφορά το συγκεκριμένο αδίκημα, σύμφωνα με αστυνομικούς, τα ίδια άτομα συλλαμβάνονται, οδηγούνται στη Δικαιοσύνη, αφήνονται ελεύθεροι και… ξανασυλλαμβάνονται την επομένη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, τα μέλη σπείρας Αλγερινών που ενώ φέρονται να διέπραξαν 132 ληστείες, δεν προφυλακίστηκαν, αν και «αγνώστου διαμονής». Ανάλογες αποφάσεις ώθησαν τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου κ. Ιωάννη Τέντε να εκδώσει εγκύκλιο (Α. Π. 2799/4, 7 Ιουλίου 2010) με την οποία υπενθυμίζει τις προϋποθέσεις της προφυλάκισης, κυρίως όσον αφορά τους «αγνώστου διαμονής».

Πρόσφατα, ο αρχηγός της ΕΛ. ΑΣ. πραγματοποίησε συνάντηση με εκπροσώπους μεταναστών από το Πακιστάν, το Μπανγκλαντές και το Αφγανιστάν κατά την οποία «επισημάνθηκε η ανάγκη για στενότερη συνεργασία σε πνεύμα κατανόησης». Σύμφωνα με πληροφορίες, ωστόσο, κυριότερο αντικείμενο της συζήτησης αποτέλεσαν οι συμπλοκές μεταξύ συμμοριών διαφόρων εθνικοτήτων στο κέντρο της Αθήνας. Οι εκπρόσωποι των μεταναστών συμφώνησαν να ορίσουν εκπροσώπους – διαμεσολαβητές οι οποίοι θα βρίσκονται σε επαφή με την ΕΛ. ΑΣ. για την κατά το δυνατόν πρόληψη τέτοιων συγκρούσεων…

Eκλεισε μετά 27 χρόνια λειτουργίας

Έκλεισε το ξενοδοχείο του ύστερα από 27 χρόνια λειτουργίας. Ο κ. Γιώργος Χατζηστρατής λέει στην «Κ» ότι «έβαλα λουκέτο γιατί είχαν ακυρωθεί οι περισσότερες δουλειές που είχα. Ο λόγος; Το έγκλημα.

Οι τουρίστες που φιλοξενούσαμε έπεφταν συχνά θύματα επιθέσεων από συμμορίες που δρουν στην περιοχή. Αλλοδαποί, όπως μου έλεγαν οι πελάτες μου, έκλεβαν τα χρυσαφικά από τις γυναίκες, αλυσίδες ακόμα και σκουλαρίκια.

Οδηγός τουριστικού λεωφορείου με τον οποίο συνεργαζόμασταν έπεσε θύμα αιματηρής επίθεσης και ληστείας. Το γραφείο του ακύρωσε τη σύμβαση μαζί μας.

Μια οικογένεια τουριστών τηλεφώνησε στην πρεσβεία της χώρας της για να έρθει περιπολικό της αστυνομίας και να τους πάρει άρον άρον μόλις είδαν την κατάσταση», υποστηρίζει ο κ. Χατζηστρατής.

Το ξενοδοχείο του «Αθηναία» βρίσκεται στην πλατεία Αγίου Κωνσταντίνου, επί της Βηλαρά, και απασχολούσε οκτώ άτομα μόνιμο προσωπικό. Στην ίδια περιοχή ιδιοκτήτης καφενείου σκέφτεται να βάλει λουκέτο, καθώς κινδύνευσε να χάσει την όρασή του από επίθεση χρήστη ναρκωτικών.

«Τους έβλεπα να κάνουν χρήση μπροστά στο μαγαζί μου. Από δίπλα Αφρικανοί πουλούσαν ναρκωτικά λες και ήταν καραμέλες. Κάθε μέρα μάλωνα μαζί τους και τους έδιωχνα μέχρι που ένας από αυτούς, προφανώς κατόπιν εντολής από πρεζέμπορο, μου επιτέθηκε με σιδηρογροθιά στο κεφάλι μεσ’ τη μέση του δρόμου. Διακομίστηκα με ασθενοφόρο. Για δύο εκατοστά σώθηκε το μάτι μου».

Οπως υπογραμμίζει ο κ. Δημ. Νικολακόπουλος, συντονιστής της Κίνησης Πολιτών Κέντρου Αθήνας (ΚΙΠΟΚΑ), ιστορίες όπως αυτές είναι εκατοντάδες και έχουν οδηγήσει σε μαρασμό μεγάλο μέρος των επιχειρήσεων του κέντρου της πρωτεύουσας. «Το κράτος χάνει εκατομμύρια από φόρους, εξαιτίας της υποβάθμισης του σημαντικότερου εμπορικού τριγώνου της πρωτεύουσας, ωστόσο, αδιαφορεί. Επειδή όμως οι περισσότεροι επιχειρηματίες του ιστορικού κέντρου, μέλη της ΚΙΠΟΚΑ, δεν αδιαφορούν για τις περιουσίες και τις ζωές τους, μετά την προώθηση των θεμάτων μας σε όλους τους αρμόδιους φορείς, θα προσφύγουμε στα δικαστήρια και στην Ε.Ε.», καταλήγει ο ίδιος..

Επιδότηση ενοικίου και χαμηλότοκα δάνεια για νέα ζευγάρια και φοιτητές

Στην Καθημερινή

Επιστροφή στο κέντρο! Αυτό είναι το σύνθημα του νέου προέδρου του ΟΡΣΑ (Οργανισμός Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας) κ. Γιάννη Πολύζου. «Με την αναζωογόνηση του Κέντρου της Αθήνας, τόσο του Ιστορικού όσο και του ευρύτερου μητροπολιτικού (Παγκράτι, Κυψέλη), αντιμετωπίζουμε τόσο την αρχόμενη διαδικασία γκετοποίησης μιας σειράς περιοχών, όσο και τις προβληματικές συνεχείς επεκτάσεις της Αθήνας». Ο κ. Πολύζος υποστηρίζει το μοντέλο της συνεκτικής πόλης (μια αντίληψη που κερδίζει έδαφος σε όλη την Ευρώπη) και όχι του αστικού συνεχούς. «Η σημερινή τάση της διαρκούς επέκτασης της Αθήνας προς τα Μεσόγεια και τα παράλια, της φυγής κατοίκων (κυρίως υψηλών και μεσαίων εισοδημάτων) προς τα νέα προάστια, δεν ωφελεί. Εχει τεράστιο κόστος σε υποδομές που απαιτούνται».

Ταυτόχρονα, η προαστιοποίηση επιφέρει διπλή υποβάθμιση: Αφενός, του αστικού περιβάλλοντος στα υπάρχοντα κεντρικά σημεία των πόλεων, όπου διαμορφώνονται συνθήκες γκετοποίησης ή πλαστικών «Ντίσνεϊλαντ της βιομηχανίας της διασκέδασης» (το κέντρο της Αθήνας πλήττεται και από τα δύο). Αφετέρου, του φυσικού περιβάλλοντος, καθώς οι επεκτάσεις των πόλεων καταβροχθίζουν και βρομίζουν φυσικές εκτάσεις και γεωργική γη, όπως συμβαίνει στη νοτιοανατολική Αττική.

Τα δύο εργαλεία

Πώς θα γίνει όμως κατορθωτή η επιστροφή στο κέντρο; Δύο είναι τα βασικά εργαλεία, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΟΡΣΑ: τα πολεοδομικά και τα οικονομικά. Οσον αφορά την πρώτη κατηγορία, ο κ. Πολύζος σημειώνει ότι «απαιτούνται μέτρα για την ολόπλευρη αναβάθμιση του περιβάλλοντος του Κέντρου της Αθήνας, έτσι ώστε να γίνει ελκυστικό για κατοικία». Πεζοδρομήσεις, κυκλοφοριακές ρυθμίσεις με βασικό την ενίσχυση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς, αποκαταστάσεις κτιρίων, υπεράσπιση των υπαρχόντων και απόκτηση νέων ελεύθερων χώρων πρασίνου, δεντροφυτεύσεις, βρίσκονται στη φαρέτρα των πολεοδόμων. «Ειδικά για το Κέντρο της Αθήνας, η γνώμη μου είναι ότι στην κατάσταση που βρίσκεται, δεν επιτρέπεται να χαθεί ούτε ένα τετραγωνικό μέτρο ελεύθερου χώρου, ακόμα και για δημόσιες – κοινωνικές υπηρεσίες (π.χ. σχολεία). Πρέπει να αναζητηθούν άλλες λύσεις», υπογραμμίζει ο κ. Πολύζος. «Και βέβαια απαιτείται σωστός ορισμός των χρήσεων γης, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η μείξη των λειτουργιών και να μην επικρατεί εκείνη που δίνει μεγαλύτερο κέρδος σε μερίδα των κατοίκων».

Στην κατεύθυνση αυτή «μπορούν να συνεισφέρουν και μεγάλες παρεμβάσεις, κυρίως μέσω της εταιρείας Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων Αθήνας (ΕΑΧΑ Α.Ε.), η οποία μπορεί να κατευθυνθεί προς τις δύσκολες περιοχές στα Δυτικά (η ενοποίηση εκεί σταμάτησε στο Μεταξουργείο), αλλά και Ανατολικά, περιμετρικά του Λυκαβηττού προς τη Λεωφόρο Αλεξάνδρας», σημείωσε ο κ. Πολύζος. Πριν από μερικές μέρες, μιλώντας στην Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής, η νέα πρόεδρος της ΕΑΧΑ κ. Ντόρα Γαλάνη τόνισε ότι υπάρχει ενδιαφέρον για τη συνοικία της Ακαδημίας Πλάτωνος, με στόχο τη δημιουργία υπερτοπικού πόλου, με ανάλογες συγκοινωνιακές ρυθμίσεις. Παρεμβάσεις μελετά η ΕΑΧΑ και στην περιοχή του κέντρου.

Οσον αφορά τη δεύτερη κατηγορία μέτρων, την οικονομική ώθηση, ο πρόεδρος του ΟΡΣΑ σημειώνει ότι «θα μπορούσαμε να δούμε μια πολιτική κινήτρων για να επιστρέψουν κυρίως νέοι άνθρωποι στο κέντρο. Θα μπορούσε να είναι μια πολιτική επιδότησης ενοικίου, χαμηλότοκων δανείων ή φοροαπαλλαγών για νέα ζευγάρια που επιθυμούν να αγοράσουν σπίτι στο κέντρο. Ακόμα και τα προγράμματα οικονομικής ενίσχυσης της ανακαίνισης και της ενεργειακής θωράκισης των κτιρίων θα μπορούσαν να έχουν μια προτεραιότητα στις περιοχές που έχουμε θέσει στόχο να αναβαθμισθούν και να πυκνώσουν πληθυσμιακά».

Την ιδέα της επιχορήγησης της κατοικίας νέων ανθρώπων, κυρίως φοιτητών στο κέντρο, υποστήριξε μιλώντας στην Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής και η κ. Γαλάνη, η οποία συμπλήρωσε ότι θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και ο Οργανισμός Εργατικής Κατοικίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι σε όλες σχεδόν τις αναπλάσεις πόλεων στην Ευρώπη το 30% των κατοικιών αποτελούν κοινωνική κατοικία, δηλαδή σπίτια που διατίθενται σε φτωχούς ή ασθενέστερους οικονομικά σε ιδιαίτερα προσιτές τιμές. Στην Ελλάδα δεν έχουμε καθόλου ανάλογη εμπειρία, αλλά ποτέ δεν είναι αργά…

Εξοικονόμηση

Βεβαίως, με κάθε αναφορά σε οικονομικές ενισχύσεις σήμερα, τίθεται αυτόματα το ερώτημα για το πού θα βρεθούν τα χρήματα. Οι πολεοδόμοι απαντούν ότι στην πραγματικότητα γίνεται εξοικονόμηση από τα κεφάλαια που απαιτούν οι υποδομές των επεκτάσεων της πόλης, ενώ ταυτόχρονα δεν απαξιώνεται η οικιστική περιουσία της πόλης.

Ενας άλλος κίνδυνος είναι μια δημόσια επένδυση, για παράδειγμα μια πεζοδρόμηση, να μην αξιοποιηθεί από όλους, αλλά τα οφέλη να τα ιδιοποιηθούν ορισμένοι. Αντί δηλαδή να δοθεί χώρος για να παίξουν τα παιδιά και να περπατήσουν οι μεγαλύτεροι, να γεμίζει τραπεζοκαθίσματα ή αυτοκίνητα. Ισως γι’ αυτό οι σύγχρονοι πολεοδόμοι θεωρούν ότι η πολεοδομία δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς ενεργητική συμμετοχή των κατοίκων.