Ο χάρτης της πορνείας στην Αθήνα

Της Αφροδλιτης Καρίμαλη, στο Έθνος

315 οίκοι ανοχής, όλοι παράνομοι, λειτουργούν από τη Σοφοκλέους μέχρι το Μεταξουργείο. Την ίδια ώρα, κεντρικοί δρόμοι μετατρέπονται τη νύχτα σε πιάτσες ιερόδουλων. Χωρίς τα απαραίτητα βιβλιάρια υγείας εργάζονται οι περισσότερες εκδιδόμενες. Αδυναμία να αντιμετωπίσει την κατάσταση δηλώνει ο Δήμος Αθηναίων.

Μια βραδυφλεγή βόμβα, γνωστή σε όλους τους αρμοδίους, αποτελεί τις δύο τελευταίες δεκαετίες η πορνεία στην Αθήνα. Η πρώτη «έκρηξη» που συντάραξε την πρωτεύουσα, σημειώθηκε με τη γνωστοποίηση των στοιχείων από το ΚΕΕΛΠΝΟ ότι 17 ιερόδουλες σε παράνομους οίκους ανοχής είναι φορείς του AIDS. Η είδηση απλώς επιβεβαίωσε τους φόβους και ταυτόχρονα μεγάλωσε την ανησυχία για τις αλυσιδωτές επιπτώσεις που επιφέρει στην υγεία χιλιάδων ανθρώπων η ανυπαρξία μέτρων προφύλαξης και ιατρικού ελέγχου.

Τα στοιχεία είναι συγκλονιστικά. Από τη Σοφοκλέους μέχρι το Μεταξουργείο λειτουργούν 315 οίκοι ανοχής, οι οποίοι όλοι είναι παράνομοι! Σύμφωνα με τον Δήμο Αθηναίων, τον Δεκέμβριο διέθεταν μόλις τρία πορνεία άδεια, ωστόσο κανένα από αυτά δεν έκανε αίτηση για ανανέωση.

Σε οίκους ανοχής έχουν μετατραπεί παλιά ξενοδοχεία του κέντρου αλλά και κτίρια που έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα

Ταυτόχρονα, όλο και περισσότεροι δρόμοι μετατρέπονται τη νύχτα σε «πιάτσες» ιερόδουλων, ενώ το πρόβλημα οξύνεται καθώς οι περισσότερες γυναίκες εργάζονται σε συνθήκες αδήλωτης εργασίας, χωρίς να διαθέτουν τα απαραίτητα βιβλιάρια υγείας.

Οι «πιάτσες» βρίσκονται διάσπαρτες σε όλο το κέντρο της πρωτεύουσας, ωστόσο τον τελευταίο χρόνο το φαινόμενο έχει επεκταθεί σε ακτίνα 1,5 χλμ. από την Ομόνοια, προς όλες τις κατευθύνσεις, και διογκώνεται συνεχώς.

Σε ακτίνα 1,5 χλμ. από την Ομόνοια έχουν επεκταθεί, τον τελευταίο χρόνο, προς όλες τις κατευθύνσεις οι «πιάτσες» του πληρωμένου έρωτα

Πάντως, ο Δήμος Αθηναίων δηλώνει αδυναμία να αντιμετωπίσει την κατάσταση, καθώς, όπως υποστηρίζει, το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να σφραγίζει τα «ροζ» σπίτια που δεν έχουν άδεια. Βασική αιτία, σύμφωνα με την αρμόδια αντιδήμαρχο Ν. Παπαχελά, είναι το νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο χαρακτηρίζει «αναποτελεσματικό και υποκριτικό», καθώς δεν επιτρέπει στα περισσότερα πορνεία να νομιμοποιηθούν.

Από τη μία πλευρά, όπως τονίζει, ο νόμος απαιτεί αυστηρές προϋποθέσεις για την έκδοση άδειας, από την άλλη τα παράνομα ανοίγουν μέσα σε λίγη ώρα από τη σφράγισή τους.

Πρόταση για αλλαγή του νόμου

Για τον λόγο αυτόν, ο δήμος επεξεργάστηκε πρόταση για την αλλαγή του θεσμικού πλαισίου, την οποία κατέθεσε τον περασμένο Φεβρουάριο στην κυβέρνηση.

«Με τον ισχύοντα νόμο δεν ελέγχουμε κανέναν οίκο ανοχής. Κλείνουμε έναν, ανοίγουν δύο», σημειώνει χαρακτηριστικά η κυρία Παπαχελά, προσθέτοντας ότι ακόμα και στις περιπτώσεις που γίνονται συλλήψεις, μέσα σε λίγες ώρες απελευθερώνονται, καθώς τα αδικήματα χαρακτηρίζονται πλημμελήματα. Αποτέλεσμα να δημιουργείται αίσθηση ατιμωρησίας και περιμετρικά των οίκων ανοχής να δημιουργούνται «φυτώρια» που ευνοούν τη διακίνηση γυναικών.

Μάλιστα, σύμφωνα με την αντιδήμαρχο, ακόμα και ο οίκος ανοχής στην οδό Φωκαίας και Αχαρνών, στον οποίο εντοπίστηκε η πρώτη οροθετική ιερόδουλος, ξεκίνησε πάλι τη λειτουργία του. «Αρχίζουμε πάλι τις διαδικασίες επανασφράγισης, ωστόσο είναι χρονοβόρες. Αλλά και να μπει άμεσα λουκέτο, το σίγουρο είναι ότι σε μισή ώρα θα ανοίξει ξανά», τονίζει και προσθέτει πως το 2011 ο δήμος επανασφράγισε περί τους 300 οίκους ανοχής και προχώρησε στο κλείσιμο 87 νέων.

Σημειώνεται πως το 2011 σε μηνιαία βάση εκδίδονταν από τη δημοτική αστυνομία περίπου 10 εντολές για σφράγιση οίκων ανοχής. Από αυτές εκτελείται περίπου το 40%, λόγω ασάφειας του νόμου που επιτρέπει την ανάκλησή τους ύστερα από προσφυγές στη Δικαιοσύνη.

Αλωνίζουν τα κυκλώματα

Οι πιάτσες του πληρωμένου έρωτα

Οι πιάτσες του πληρωμένου σεξ βρίσκονται διάσπαρτες σ’ όλο το κέντρο της Αθήνας. Η οδός Φυλής και οι παράπλευροι δρόμοι παραμένουν το βασικό κέντρο των οίκων ανοχής που λειτουργούν παράνομα.

Ενδεικτική είναι η καταγραφή που έχει κάνει η Κίνηση Πολιτών Κέντρου Αθήνας, σχετικά με τα παράνομα πορνεία που δραστηριοποιούνται στην πρωτεύουσα. Τα στοιχεία, τα οποία η ΚΙΠΟΚΑ έχει καταθέσει στον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ι. Τέντε, είναι ενδεικτικά της κατάστασης που επικρατεί.

Η περιοχή Κεραμεικού – Μεταξουργείου «φιλοξενεί» το 20-25% (περίπου 70) του συνόλου των οίκων ανοχής και στούντιο που λειτουργούν στο Λεκανοπέδιο. Επίσης, 57 οίκοι ανοχής είναι συγκεντρωμένοι γύρω από τις οδούς Ιάσονος και Κολωνού και τα 13 στούντιο κυρίως στην Ιερά Οδό και στην Κωνσταντινουπόλεως.

Οι κάτοικοι, που κινούνται στα όρια της αντοχής, ζητούν το οριστικό κλείσιμο των πορνείων, ενώ ο συντονιστής της ΚΙΠΟΚΑ Δημήτρης Νικολακόπουλος αναφέρει ότι τα πορνεία «στιγματίζουν τις γειτονιές και εγκλωβίζουν πάνω από 8.000 ιδιοκτησίες, συνολικής αξίας άνω των 800 εκατομμυρίων ευρώ, που βρίσκονται σε μια ακτίνα όπως ορίζεται από την Ιερά Οδό, την Κωνσταντινουπόλεως, την Αχιλλέως, την Ομόνοια και την Πειραιώς».

Ειδικά για την οδό Ιάσονος , η ΚΙΠΟΚΑ υπογραμμίζει ότι αποτελεί τμήμα της πόλης που έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακό, με 30 από τα 57 κτίρια χαρακτηρισμένα διατηρητέα. Ωστόσο, η συγκεκριμένη οδός αποτελεί κεντρικό άξονα δραστηριοποίησης των οίκων ανοχής, με 20 από αυτούς να λειτουργούν εντός 12 διατηρητέων, κάτι που απαγορεύεται από τη νομοθεσία.

Εκτός όμως από τα παράνομα σπίτια, διαπιστώνεται αύξηση των εκδιδόμενων γυναικών στον δρόμο. Στην Καποδιστρίου, από τη μία πλευρά του δρόμου εκδίδονται Αφρικανές, ενώ από την άλλη, γυναίκες από τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη. Στην οδό Αισχύλου εκδίδονται νεαροί, ενώ αρκετά πιο πίσω, στο ύψος του Μεταξουργείου, ανάμεσα σε μπαράκια και μεζεδοπωλεία, βρίσκεται εξαπλωμένη άλλη μία πιάτσα. Νιγηριανές οι οποίες εκβιάζονται για να έρθουν στην Ελλάδα υπό την απειλή βουντού από υπερεθνικά δίκτυα trafficking, εκδίδονται στις οδούς Ευριπίδου και Σωκράτους.

Επίσης έντονο φαινόμενο αναπτύσσεται στο τετράγωνο που περικλείεται από τις οδούς 28ης Οκτωβρίου, Βερανζέρου, Χαλκοκονδύλη και 3ης Σεπτεμβρίου.

Στην Πατησίων, από το ύψος της Ομόνοιας μέχρι και τη Γαλατσίου, κάνουν πιάτσα δεκάδες κορίτσια και γυναίκες από την Αφρική, ενώ στο Γκάζι, κοντά στις γραμμές του τρένου, στην Κωνσταντινουπόλεως, αλλά και στα στενά της Ιεράς οδού, στη Μ. Αλεξάνδρου, στην Κασσάνδρας και την Πειραιώς, όλο και περισσότερα πορνεία που βαφτίζονται «στούντιο» εγκαινιάζουν τη λειτουργία τους.

Στοιχεία-σοκ

100 εκατ. € τον χρόνο τα παράνομα κέρδη

Ανεξέλεγκτες διαστάσεις έχει πάρει η πορνεία, καθώς τα παράνομα σπίτια «ξεφυτρώνουν» σαν μανιτάρια στο κέντρο της πρωτεύουσας.

Παλιά ξενοδοχεία του κέντρου έχουν μετατραπεί σε οίκους ανοχής, ενώ τα τελευταία χρόνια ως χώροι «φιλοξενίας» πληρωμένου σεξ παρουσιάζονται και τα «στούντιο», τα οποία εμφανίζονται ως «Κέντρα Σωματικής Ευεξίας».

Την ίδια στιγμή, εκατοντάδες νέες κοπέλες, που έχουν πέσει στα πλοκάμια του αγοραίου έρωτα, του trafficking ή των ναρκωτικών, βρίσκονται στον δρόμο, πουλώντας το κορμί τους έναντι χαμηλής αμοιβής. Φοβούνται να καταδώσουν στις Αρχές τα κυκλώματα που τις εκμεταλλεύονται, δεν έχουν χαρτιά, δεν εξετάζονται από γιατρούς, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο την υγεία τους και χιλιάδων άλλων ανθρώπων.

Η κατάσταση έχει ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Διογκώνεται και εξελίσσεται σε μια ταχύτατα αναπτυσσόμενη παραοικονομία, με τζίρο που πλησιάζει τον αντίστοιχο των ελαφρών ναρκωτικών. Ενδεικτικό είναι ότι τα παράνομα κέρδη, μόνο στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας, εκτιμάται ότι υπερβαίνουν ετησίως τα 100 εκατ. ευρώ. Ποσό αστρονομικό για τον Δήμο Αθηναίων, ο οποίος χάνει τεράστια ποσά από δημοτικά τέλη και φόρους, καθώς οι περισσότεροι οίκοι ανοχής είναι παράνομοι.

Ενδεικτικά ο νόμος επιτρέπει τη χορήγηση άδειας άσκησης επαγγέλματος μόνο σε άγαμες γυναίκες άνω των 50 ετών, ενώ τα πορνεία πρέπει να απέχουν τουλάχιστον 200 μέτρα από σχολεία, εκκλησίες, παιδικές χαρές κ.ά. Ωστόσο, η πρόταση του Δήμου Αθηναίων, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει μείωση της απόστασης στα 100 μέτρα από σχολεία και πιο αυστηρές ποινές στους ιδιοκτήτες που λειτουργούν παράνομα πορνεία. Επίσης προτείνει στους παράνομους οίκους ανοχής να μην υπάρχει παροχή νερού και ηλεκτρισμού.

Διατηρητέα δεκάδες σπίτια στο Μεταξουργείο

Του Γιώργου Λιάλιου, στην Καθημερινή

Επί δεκαετίες λειτούργησε ως η «πίσω αυλή» του κέντρου, συγκεντρώνοντας οχλούσες χρήσεις, οίκους ανοχής και αποθήκες. Σήμερα συγκεντρώνει ένα ετερόκλητο μείγμα κατοίκων, από «εναλλακτικούς» νέους έως μετανάστες, αλλά και χρήσεων, καθώς μπαρ και εστιατόρια που κάνουν δυναμική εισβολή στα σημεία που γειτνιάζουν με το Γκάζι και του Ψυρρή. Το Μεταξουργείο αναζητεί τη θέση του στον νέο χάρτη της πρωτεύουσας, έχοντας να αντιμετωπίσει πλήθος προβλημάτων, απόρροια του «περιθωριακού» παρελθόντος του. Το υπουργείο Περιβάλλοντος έρχεται να ταράξει τα λιμνάζοντα ύδατα της περιοχής, χαρακτηρίζοντας διατηρητέα 51 κτίρια, στην πλειονότητά τους απλά λαϊκά σπίτια της δεκαετίας του ’20.

Το Μεταξουργείο είναι μια από τις κεντρικότερες συνοικίες της πρωτεύουσας και για τον λόγο αυτό άρχισε να αναπτύσσεται ιδιαίτερα νωρίς, ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα. Στις νότιες παρυφές του συγκέντρωσε εργοστάσια και αργότερα την κεντρική λαχαναγορά, με αποτέλεσμα να κατοικηθεί κυρίως από μικροαστικά στρώματα. Το Μεταξουργείο των αρχών του περασμένου αιώνα ήταν μια ζωντανή, λαϊκή γειτονιά με μικρά μονώροφα ή διώροφα σπίτια και πολλά συνοικιακά μαγαζιά που εξυπηρετούσαν τις ανάγκες της.

Η αντιπαροχή

Μετά τη δεκαετία του ’50, τα πράγματα άλλαξαν. Η αντιπαροχή δεν «άλωσε» το Μεταξουργείο, ίσως από τον φόβο του πλούσιου σε αρχαιολογικά ευρήματα υποβάθρου και έτσι οι κάτοικοί του άρχισαν να εγκαταλείπουν τα «λαϊκά» σπίτια για χάρη των ανέσεων που προσέφεραν οι πολυκατοικίες. Η κίνηση των οχημάτων στην οδό Πειραιώς και τη λεωφόρο Αθηνών σταδιακά διογκώθηκε και έτσι το Μεταξουργείο γρήγορα προσέλκυσε διάφορες οχλούσες χρήσεις, όπως συνεργεία αυτοκινήτων και αποθήκες. Ταυτόχρονα άρχισε να συγκεντρώνει οίκους ανοχής, κακόφημα μπαρ, ξενοδοχεία του αγοραίου έρωτα. Οι παράγοντες αυτοί οδήγησαν στην απομάκρυνση πολλών από τους παλαιούς κατοίκους και συνεπώς στην εγκατάλειψη πολλών παλαιών σπιτιών.

Τα χρόνια πέρασαν. Στα τέλη της δεκαετίας του ’90, όταν η περιοχή του Ψυρρή «μπήκε στον χάρτη», το ξέφρενο παιχνίδι του real estate επεκτάθηκε και στις γειτονικές περιοχές, προσβλέποντας σε υπεραξίες. Το Μεταξουργείο έμεινε σε γενικές γραμμές εκτός της φρενήρους ανάπτυξης, με την εξαίρεση τις περιοχές στα «σύνορα» με Γκάζι και Ψυρρή. Παρ’ όλα αυτά κατάφερε να διατηρήσει ανά σημεία, ανεξήγητα υψηλά ενοίκια, ως πόλος έλξης «εναλλακτικών» που αναζητούσαν μια «αυθεντική», ίσως και λίγο λούμπεν κεντρική περιοχή.

Η ιδέα μιας ανάπλασης στο Μεταξουργείο, ώστε να αναστραφεί η υποβάθμιση της περιοχής, έπεσε πολλές φορές στο τραπέζι. Μάλιστα από χρόνια το τμήμα παραδοσιακών οικισμών του (τέως) ΥΠΕΧΩΔΕ είχε μελετήσει το Μεταξουργείο και προτείνει τη μαζική ανακήρυξη διατηρητέων κτιρίων, ως μέσο για τη διατήρηση του οικιστικού χαρακτήρα της. Τα σχέδια αυτά, όμως, δεν προχώρησαν. Ανά διαστήματα έγιναν μεμονωμένοι χαρακτηρισμοί διατηρητέων (συνολικά 54 έως σήμερα, κυρίως στις οδούς Αγησιλάου, Γρανικού, Θερμοπυλών, Μυκάλης και Σαλαμίνος), ωστόσο ο κύριος κτιριακός όγκος της περιοχής παρέμεινε εγκαταλελειμμένος. Το μόνο που «διέσωζε» την παλαιά εικόνα της περιοχής ήταν η μικρή έκταση των οικοπέδων, που τα έκανε ασύμφορα για την ανέγερση πολυκατοικιών, παρά τον πολύ υψηλό συντελεστή δόμησης (έως και ΣΔ4 ανά σημεία, δηλαδή εξαώροφες πολυκατοικίες).

Τώρα το τμήμα παραδοσιακών οικισμών του υπουργείου Περιβάλλοντος επαναφέρει στο τραπέζι την πρότασή του για μαζικές ανακηρύξεις διατηρητέων στο Μεταξουργείο. Η πρότασή του, που έχει δρομολογηθεί και σύντομα θα πάρει την υπογραφή της υπουργού, αφορά τον χαρακτηρισμό 51 κτιρίων, όλα των αρχών του 20ού αιώνα.

Μόνο από ταινίες

Η ιδιαιτερότητα της απόφασης είναι ότι -στην πλειονότητα των περιπτώσεων- αφορά απλά, «λαϊκά» σπίτια και όχι μεγαλοπρεπή νεοκλασικά: ισόγειες κατοικίες, του 1920-’30 με κεραμοσκεπή και μεγάλα παράθυρα. Με μικρές αυλές, στις οποίες η είσοδος γίνεται από τον δρόμο, με λιτά αρχιτεκτονικά στοιχεία και ξύλινα κουφώματα γαλλικού τύπου. Δηλαδή κτίρια που οι νεότεροι γνωρίζουν μόνο… από τις ελληνικές ταινίες του ’50.

«Η διαβαθμισμένη διατήρηση των κτιρίων έχει στόχο να συντελέσει στη διάσωση των αξιόλογων δειγμάτων της τοπικής παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, να συμβάλει στην αναβάθμιση του γειτονικού τους περιβάλλοντος, να αναδείξει τον πολεοδομικό χαρακτήρα της περιοχής, χωρίς όμως να ανακόπτει την πορεία οικιστικής ανάπτυξής της, δίνοντας τη δυνατότητα αρχιτεκτονικών προτάσεων σύζευξης του παλαιού με το νέο», αναφέρει η αιτιολογική έκθεση, την οποία υπογράφει η μελετήτρια της υπηρεσίας Ε. Διαμαντοπούλου.

Ας ελπίσουμε ότι, αφού ολοκληρωθεί ο χαρακτηρισμός, τα κτίρια θα βρουν την τύχη που τους αξίζει, ίσως και με λίγη φαντασία…

Ενα σύντομο ταξίδι στην περιοχή

Απλά λαϊκά σπίτια, που κάποτε στέγασαν τις ελπίδες μιας ολόκληρης γενιάς. Η αιτιολογική έκθεση, για την ανακήρυξή τους ως διατηρητέων, 51 κτιρίων στο Μεταξουργείο μάς κάνει ένα σύντομο ταξίδι στην αρχιτεκτονική της περιοχής στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα. Χαρακτηριστικά είναι τα κτίρια των φωτογραφιών, που ακόμα και σήμερα ταξιδεύουν τον περαστικό που θα τα παρατηρήσει στην Αθήνα μιας άλλης εποχής…

Σφακτηρίας 22

Ισόγειο κτίριο λαϊκής κατοικίας με στέγη, απλά μορφολογικά στοιχεία και χρονολογία κατασκευής περίπου το 1920. Η είσοδος γίνεται από τον πλαϊνό ακάλυπτο με ξύλινη ταμπλαδωτή πόρτα που τονίζεται από πεσσούς και επιστύλια. Η επίστεψη της πρόσοψης διαμορφώνεται με γείσο, ακροκέραμα, σταγόνες και ταινία διαφορετικού χρώματος. Τα παράθυρα είναι συμμετρικά, ξύλινα γερμανικού τύπου και μικρό προεξέχον γείσο στο άνω μέρος τους.

Σαλαμίνος 48

Ισόγειο κτίριο λαϊκής κατοικίας, εξαιρετικά λιτό στη μορφολογία του, με είσοδο από τον πλαϊνό ακάλυπτο και εσωτερική αυλή. Η κατασκευή του τοποθετείται στα 1930. Το κτίριο είχε ξύλινη στέγη, που έχει αντικατασταθεί με επικάλυψη από ελλενίτ και ξύλινα γαλλικού τύπου κουφώματα.

Σαλαμίνος και Σφακτηρίας

Συγκρότημα δύο ισογείων κτιρίων, λαϊκής κατοικίας και εμπορικού καταστήματος του 1900, με μικρό κοινό ακάλυπτο και εσωτερική αυλή. Το γωνιακό ισόγειο κατάστημα έχει υπόγειο με πρόσβαση από εξωτερική σκάλα (που βλέπει στο πεζοδρόμιο) και ξύλινες δίφυλλες πόρτες -τρεις σε κάθε πρόσοψη, συμμετρικά τοποθετημένες- με τζαμιλίκια και ταμπλάδες. Στα υπέρυθρα υπάρχουν φεγγίτες με σιδεριές και προεξέχοντα γείσα, ενώ η επίστεψη διαμορφώνεται με γείσο και διακοσμητική ταινία. Το δεύτερο κτίσμα είναι μονώροφη κατοικία, υπερυψωμένη με δώμα και είσοδο από τον πλαϊνό ακάλυπτο. Η γενική κατάσταση των δύο κτισμάτων είναι κακή.