Με δαπάνες της Διοίκησης η ανακατασκευή διατηρητέων, αν κατεδαφίστηκαν με απόφασή της

Στα Νέα

διατηρητεα

Το Ε΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την υπ΄ αριθμ. 3178/2009 απόφασή του, έκρινε ότι σε περίπτωση κατεδάφισης διατηρητέου κτηρίου με υπαιτιότητα της Διοίκησης, η Πολιτεία οφείλει να το ανακατασκευάσει με δικές της δαπάνες.

Ειδικότερα, το ΣτΕ έκρινε ότι η Διοίκηση δύναται να επιβάλει στον ιδιοκτήτη κτηρίου, που έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο ή ευρίσκεται εντός παραδοσιακού οικισμού, την υποχρέωση αποκαταστάσεως στοιχείου του (σσ: τμήματός του) ή και ολικής ανακατασκευής του, με δική του, κατ΄αρχήν δαπάνη, ανεξαρτήτως αιτίας, στην οποία οφείλεται η αλλοίωση ή η κατάρρευση ή η κατεδάφιση του κτηρίου».

Στην περίπτωση όμως, συνεχίζει η δικαστική απόφαση, «κτηρίου που κατεδαφίστηκε βάσει σχετικής αδείας (σσ: που εκδόθηκε από την αρμόδια αρχή), η δαπάνη ανακατασκευής του βαρύνει τη Διοίκηση, αδιαφόρως αν η άδεια αυτή ακυρώθηκε μεταγενεστέρως, με δικαστική απόφαση, δεδομένου ότι στην περίπτωση αυτή η κατεδάφιση δεν οφείλεται σε αυθαίρετη ενέργεια, ούτε σε παράβαση των υποχρεώσεων του ιδιοκτήτη».

Προσθέτει η απόφαση του ΣτΕ: «Το γεγονός ότι εκ των υστέρων η σχετική άδεια κατεδαφίσεως ακυρώθηκε από Διοικητικό Δικαστήριο δεν συνεπάγεται υποχρέωση του ιδιοκτήτη να καταβάλει τη δαπάνη ανακατασκευής», σύμφωνα με τη συνταγματική αρχή της εμπιστοσύνης του πολίτη προς το κράτος.

Στη δικαστική απόφαση αναφέρεται το άρθρο 270, παράγραφος 20, του Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας, σύμφωνα με το οποίο «σε περίπτωση που χαρακτηρίζεται κτήριο, ως διατηρητέο, στο οποίο έχει γίνει επέμβαση (κατεδάφιση, αλλοίωση, κ.λπ.) σύμφωνα με νόμιμη άδεια, η αποκατάστασή του γίνεται με δαπάνη του Δημοσίου, δήμου ή κοινότητας, χωρίς να επιβάλλονται οι προβλεπόμενες κυρώσεις στους υπόχρεους».

Το ΣτΕ απασχόλησε περίπτωση παλαιάς διώροφης κατοικίας στην Άφησσο Πηλίου (Μαγνησία), περιοχή που έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός. Ειδικότερα, το 1999 η ιδιοκτήτρια της εν λόγω κατοικίας ζήτησε από την Πολεοδομία Ν.Α. Μαγνησίας την κατεδάφισή της. Η Επιτροπή Πολεοδομικού και Αρχιτεκτονικού Ελέγχου (ΕΠΑΕ) απέρριψε την αίτηση, αλλά ένα μήνα μετά, ενέκρινε την κατεδάφιση. Εν συνεχεία εκδόθηκε άδεια κατεδαφίσεως και άδεια οικοδομής. Ύστερα από αίτηση του δήμου Αφετών ακυρώθηκε από το ΣτΕ η άδεια κατεδαφίσεως και η άδεια ανεγέρσεως νέας οικοδομής.

Κατόπιν νέου πρακτικού της ΕΠΑΕ (2002) εκδόθηκε νέα άδεια κατεδαφίσεως και νέα άδεια ανέγερσης οικοδομής. Τρία χρόνια μετά (2005) η ΕΠΑΕ ακυρώνει τις άδειες κατεδάφισης και ανέγερσης του 2002. Η ιδιοκτήτρια της κατοικίας με σειρά αιτήσεων της προς τη Διοίκηση ζήτησε να αποφασιστεί τελικά και οριστικά αν η κατοικία της είναι παραδοσιακή, ή όχι, και εφόσον αποφανθεί ότι το κτήριο είναι παραδοσιακό να διαταχθεί η αποκατάσταση των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση, σύμφωνα με το άρθρο 24 του Συντάγματος. Η ΕΠΑΕ απέρριψε το αίτημα της και η δευτεροβάθμια ΕΠΑΕ, στην οποία επανήλθε η ιδιοκτήτρια, δεν εξέτασε καν το αίτημα της, με το αιτιολογικό ότι το κτήριο έχει ήδη κατεδαφιστεί.

Κατόπιν αυτών, το ΣτΕ έκανε δεκτή την αίτηση της ιδιοκτήτριας και διαβίβασε και πάλι την υπόθεση στη Διοίκηση για να εξετάσει τα αιτήματα της, σύμφωνα με όσα κρίθηκαν με την εν λόγω υπ΄ αριθμ. 3178/2009 απόφασή του, ενώ επιδίκασε την δικαστική δαπάνη των 460 ευρώ σε βάρος της Ν.Α. Μαγνησίας.

«Δώρο» για τους άστεγους τα εγκαταλελειμμένα κτίρια

Μεγαλοπρεπή οικήματα, κυρίως στο κέντρο, χάσκουν παραμελημένα

Της Ιφιγένειας Διαμαντή, στην Καθημερινή.

Βρίσκονται συνήθως σε περιοχές του κέντρου της Αθήνας αλλά και σε κάποιους περιφερειακούς δήμους ή και γύρω από το λιμάνι του Πειραιά. Από το μέγεθος και την αρχιτεκτονική τους μπορεί κανείς να υποθέσει ότι τα περισσότερα από αυτά κάποτε θα έζησαν «σπουδαίες μέρες». Ομως τώρα χάσκουν παραμελημένα περιμένοντας κάποιος να ενδιαφερθεί, πριν γκρεμιστούν εντελώς. Ο λόγος για τα εγκαταλελειμμένα κτίρια, συνήθως μεγαλοπρεπή οικήματα που οι ιδιοκτήτες τους δεν είναι σε θέση να συντηρήσουν ή σπίτια που το ιδιοκτησιακό τους καθεστώς είναι εξαιρετικά μπερδεμένο. Πολλά από αυτά «φιλοξενούν» ατύπως άστεγους ή καταλαμβάνονται από άτομα νεαρής ηλικίας που ζουν σε ομάδες, χρησιμοποιούνται ως στέκι από χρήστες ναρκωτικών ή απλώς μετατρέπονται σε σκουπιδότοπο.

Δυστυχώς, δεν υφίσταται επίσημη συνολική καταγραφή, αποτύπωση και χαρτογράφηση των εγκαταλελειμμένων κτισμάτων, κάτι που θα προσέφερε τη δυνατότητα ενδεχόμενης αξιοποίησής τους προς κοινωνικό όφελος. Οποια στοιχεία προκύπτουν είναι αποσπασματικά και συνήθως προέρχονται από Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ) που φροντίζουν άπορους, αστέγους, οικονομικούς μετανάστες, οι οποίοι αποτελούν τις κατ’ εξοχήν κοινωνικές ομάδες που «αξιοποιούν» άδεια σπίτια ή αποθήκες, τις «καβάτζες» όπως τις αποκαλούν μεταξύ τους.

Υπό αυτό το πρίσμα, η ύπαρξη εγκαταλελειμμένων σπιτιών «είναι ευτύχημα, γιατί βρίσκουν κατάλυμα οι άστεγοι», λέει στην «Κ» η κ. Νικολέτα Κυράνα, κοινωνιολόγος στη ΜΚΟ «Κλίμακα». Τις «καβάτζες» αναζητούν οι άστεγοι σε περιοχές όπως το Γκάζι, ο Βοτανικός, ο Κεραμεικός, το Μεταξουργείο, τα προσφυγικά της Λ. Αλεξάνδρας αλλά και της Νέας Φιλαδέλφειας, γύρω από το λιμάνι του Πειραιά, και όχι μόνον εκεί, αλλά και σε άλλους δήμους και φυσικά σε ολόκληρη την Ελλάδα. Γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι πολλές φορές «γίνεται μάχη για το ποιος θα εγκατασταθεί», όπως λέει η κ. Κυράνα.

Στις περισσότερες των περιπτώσεων, ο ιδιοκτήτης δεν εμφανίζεται. Οχι σε όλες, όμως. «Πριν από μερικούς μήνες, είχαμε μια περίπτωση κατά την οποία δύο άστεγοι βρήκαν ένα εγκαταλελειμμένο σπίτι και ξεκίνησαν να μένουν», εξηγεί στην «Κ» η κ. Εύη Κουκούτση, κοινωνιολόγος στην ίδια ΜΚΟ. «Ερχονταν λογαριασμοί, στο όνομα της ιδιοκτήτριας, τους οποίους προσφέρθηκαν να εξοφλούν οι ίδιοι. Ομως, στην πορεία, εκείνη αποφάσισε ότι ήθελε να αξιοποιήσει το σπίτι κι έτσι έπρεπε να φύγουν».

Σύμφωνα με τα στοιχεία της «Κλίμακας», που διαθέτει πρόγραμμα στήριξης αστέγων, μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες, παρουσιάστηκε αύξηση στον αριθμό όσων ζήτησαν τη βοήθεια της οργάνωσης. Ενώ το 2003 ο αριθμός περιστατικών ανερχόταν σε 54, το 2004 ανέβηκε στα 76. «Στην πλειονότητά τους, επρόκειτο για πρώην εργατικό δυναμικό το οποίο δεν είχε πού να απασχοληθεί μετά το πέρας των έργων». Το 2005 καταγράφηκαν συνολικά 99 νέα περιστατικά, ενώ μέχρι και το τέλος του Οκτωβρίου 2008, είχαμε 95. Μέχρι το τέλος του έτους προβλέπουμε πως θα ξεπεράσουν τα 100», καταλήγει χαρακτηριστικά.

Εστίες προβλημάτων

Τα εγκαταλελειμμένα σπίτια δεν μετατρέπονται μόνο σε καταλύματα για απόρους. Στο διατηρητέο ακίνητο της οδού Ρόδου, «κάτω» από την οδό Φυλής, κάθε λογής σκουπίδια, αποκαΐδια, ξεχαρβαλωμένα στρώματα, μπουκάλια, κουρέλια, ακαθαρσίες, μισοκατεστραμμένα έπιπλα, άδεια τενεκεδάκια, χαρτιά, σοβάδες που πέφτουν από τους τοίχους και το ταβάνι, καλύπτουν το πάτωμα και υποδέχονται όποιον σπρώξει τη μισάνοιχτη πόρτα. Χρήστες ναρκωτικών συχνά τρυπώνουν στο κτίριο για να πάρουν τη δόση τους. Συχνά τα σπίτια αυτά αποτελούν εστίες δυσοσμίας και προβλημάτων για τους περιοίκους, αφού κανείς δεν τα ελέγχει και βέβαια δεν τα καθαρίζει.

Στην οδό Αριστομένους, κοντά στον σταθμό Λαρίσης, ένα γωνιακό σπίτι παραμένει κλειστό εδώ και είκοσι χρόνια περίπου. «Παλιά χρησίμευε σαν αποθήκη βιοτεχνίας βρεφικών ειδών», εξηγεί η Μαρίνα Β., που ζει στην περιοχή πολλά χρόνια, όμως «οι ιδιοκτήτες, ενώ ήθελαν να το ανακαινίσουν, δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα κι έτσι έφυγαν».

Με πενιχρά μέσα, δίνουν ζωή σε μέρη που θα ρήμαζαν

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι νέοι «ένοικοι» που εγκαθίστανται σε εγκαταλελειμμένα κτίσματα, έστω και με τα πενιχρά μέσα που διαθέτουν, φροντίζουν να διατηρούν οι ίδιοι την καλή όψη σπιτιών ή αποθηκών και με τη διαμονή τους εκεί δίνουν ζωή σε μέρη που ειδάλλως ρημάζουν. Πολλές φορές δεν διαθέτουν στοιχειώδεις ανέσεις, όπως ρεύμα, άρα θέρμανση και ζεστό νερό, αλλά τουλάχιστον βρίσκονται σε στεγασμένο χώρο, αν και με κίνδυνο για τη σωματική τους ακεραιότητα όταν τα σπίτια είναι ετοιμόρροπα.

Τον περασμένο Μάιο κατέρρευσε ένα εγκαταλελειμμένο σπίτι στον Κεραμεικό, τραυματίζοντας έναν 27χρονο. Ακριβώς απέναντι, σε μια αποθήκη, μένει ο 57χρονος κ. Χασάν Μουμίν, που επισκέπτεται τη μη κυβερνητική οργάνωση «Κλίμακα». Είναι λιγομίλητος. Σύμφωνα με όσα είπε στην «Κ», πάσχει από χρόνια κατάθλιψη με τάσεις αυτοκαταστροφής και έχει 67% αναπηρία. Ο ιδιοκτήτης της αποθήκης τού έχει επιτρέψει να μένει εκεί περίπου ένα χρόνο τώρα. Η προηγούμενη «καβάτζα» του, όπου έμενε εδώ και εννέα χρόνια «κάηκε ένα βράδυ», λέει ο ίδιος στην «Κ». «Ανήκε σε έναν δικηγόρο που μου είχε επιτρέψει να μείνω».

Διαφορετική είναι η περίπτωση του 50χρονου κ. Βασίλη Μ. Εδώ και τρία χρόνια μένει μόνος του σε ένα παλιό σπίτι στο Θησείο. Μπορεί να μην έχει θέρμανση, αλλά αυτό δεν τον εμποδίζει να το έχει διαμορφώσει όπως μπορεί και του αρέσει. «Την Πρωτομαγιά, μάλιστα, φτιάχνω και πρωτομαγιάτικο στεφάνι», λέει με καμάρι, και μιλά με αγάπη για το «σπίτι του», παρόλο που δεν ήθελε να το απαθανατίσει ο φακός της «Κ», επειδή δεν προλάβαινε να το συγυρίσει.