Τα ερείπια της Αθήνας

Tου Δημήτρη Ρηγόπουλου, στην Καθημερινή

Πριν από λίγες ημέρες, ο δήμαρχος Αθηναίων έδωσε στη δημοσιότητα ένα σημαντικό νούμερο: 1640 είναι τα εγκαταλελειμμένα κτίρια που κατέγραψαν οι υπηρεσίες του στην περιοχή ευθύνης του Δήμου. Σε μια παλιά συνοικία του κέντρου της πρωτεύουσας, στο Μεταξουργείο, πιστοποιήθηκαν 106 εγκαταλελειμμένα κτίρια, αριθμός που αντιστοιχεί στο 7% του συνολικού κτιριακού αποθέματος της γειτονιάς.

Είναι περισσότεροι οι εγκαταλελειμμένοι χώροι, παραδέχθηκε ο κ. Κακλαμάνης. Κι έτσι είναι. Σύμφωνα με άλλη έρευνα, ιδιωτικού φορέα, στην ευρύτερη περιοχή του Μεταξουργείου και του Κεραμεικού το 46% (!) των συνολικών ιδιοκτησιών αφορά σε ερείπια, κτίρια σε κακή κατάσταση και σε αδόμητα οικόπεδα.

Δεν είναι όλη η Αθήνα Μεταξουργείο, αλλά στις πυκνοκατοικημένες συνοικίες της πόλης επιβιώνουν μικρογραφίες μιας βεβαιωμένης και πολυσύνθετης αστικής κρίσης, που δεν κρύβεται με τίποτα. Τα ερείπια του Μεταξουργείου και του Κεραμεικού είναι απλώς το σύμπτωμα. Ενα σύμπτωμα που, ωστόσο, δεν φαίνεται να έχει απασχολήσει στα σοβαρά καμία κυβέρνηση, της τελευταίας εικοσαετίας τουλάχιστον.

Τα ερειπωμένα νεοκλασικά και τα κακογερασμένα κτίρια του ’60 και του ’70 (συντριπτικά περισσότερα τα δεύτερα) δίνουν τον τόνο στο άρρωστο σώμα της πόλης και είναι αυτό που μένει στο τέλος σαν εντύπωση στον επισκέπτη της πόλης όσα Μουσεία της Ακρόπολης κι αν φτιάξουμε.

Ο κ. Κακλαμάνης διαμαρτυρήθηκε «ότι για να αλλάξεις πόμολο σε διατηρητέο κτίριο χρειάζεσαι έξι μήνες, διότι για να αλλάξεις το πόμολο χρειάζεσαι απόφαση απ’ όλες τις Εφορείες που εμπλέκονται τις Αρχαιολογικές Εφορείες. Ετσι, όχι μόνο δεν δίνεται κίνητρο στον ιδιοκτήτη ή σε έναν αγοραστή να αναπαλαιώσει ένα παλιό κτίριο, αλλά είναι πλήρες αντικίνητρο».

Πολύ σωστή επισήμανση, αλλά αυτά είναι πράγματα που συζητάμε εδώ και 15 χρόνια και είναι καλό να περάσουμε κάποια στιγμή από τα λόγια στην πράξη. Οχι στο Μεταξουργείο ή στον Κεραμεικό, αλλά στην οδό Σταδίου υπάρχουν τρεις κραυγαλέες περιπτώσεις νεοκλασικών κτιρίων σε οικτρή κατάσταση, μέσα στη βρώμα, με κάτι κουρέλια να ανεμίζουν πέρα-δώθε στο πρώτο σφύριγμα του ανέμου. Αν η νομοθεσία μας δεν επαρκεί ή αποδείχθηκε αναποτελεσματική, θα πρέπει να αλλάξει. Να λειτουργεί υποστηρικτικά προς τον ιδιώτη που είναι διατεθειμένος να μπει σ’ αυτήν την περιπέτεια και όχι να του βγάζει το λάδι επειδή ενοχλούνται ορισμένοι.

Κι επιτέλους. Αν στη φούρια της δεκαετίας του ’80 καταδικάσαμε μερικούς συμπολίτες μας χαρακτηρίζοντας ένα ξεκάρφωτο νεοκλασικό μικρής αξίας στη μέση ενός ωκεανού από πολυκατοικίες, ας επιδείξουμε τη γενναιότητα σήμερα κάνοντας το σωστό.

Ή απλά λέγοντας μια συγγνώμη. Ποτέ δεν είναι αργά.

Η άλλη κρίση της Αθήνας

Tου Δημητρη Ρηγοπουλου, στην Καθημερινή

Η χθεσινή ειδική συνεδρίαση της Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής με αποκλειστικό θέμα τη δραματική υποβάθμιση του ιστορικού κέντρου της Αθήνας είναι καλά νέα για την πόλη και ένας μικρός θρίαμβος της κοινωνίας των πολιτών. Χάρη στις δικές τους κινητοποιήσεις, τη δική τους «φασαρία», το ζήτημα απασχόλησε στα σοβαρά τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα κόμματα και τελικά το ίδιο το Κοινοβούλιο.

Στο πλάισιο της συνεδρίασης ο πρόεδρος της Επιτροπής Περιβάλλοντος Κώστας Καρτάλης παρουσίασε στοιχεία που αποτυπώνουν με (ζοφερούς) αριθμούς την αθηναϊκή πραγματικότητα.

Συχνά παρατηρείται η τάση να απομονώνεται η οξύτατη κοινωνική κρίση από την αντίστοιχη οικονομική, αλλά το πρόβλημα του κέντρου της Αθήνας είναι και οικονομικό. Ας ρίξουμε μια ματιά στα νούμερα που μπορεί να μη λένε όλη την αλήθεια αλλά περιγράφουν μια κατάσταση που όλοι όσοι ζούμε στην Αθήνα μπορούμε τουλάχιστον να αναγνωρίσουμε.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι με βάση την ετήσια έρευνα του οίκου Cushman & Wakefield για το 2009 και για την ιεράρχηση των ευρωπαϊκών πόλεων με βάση τις επιδόσεις τους σε κρίσιμες παραμέτρους του επιχειρηματικού γίγνεσθαι, η Αθήνα καταλαμβάνει την τελευταία θέση τα τελευταία δύο χρόνια σε σύνολο 34 ευρωπαϊκών πόλεων! Καμία οικονομική κρίση δεν δικαιολογεί τόσο απογοπητευτικές επιδόσεις, ούτε φυσικά το ΑΕΠ που παράγεται στο Λεκανοπέδιο.

Από τον Δεκέμβριο του 2008 μέχρι τον Νοέμβριο 2009 παρατηρείται μείωση της ζήτησης στον τουριστικό τομέα, που σε αριθμούς μεταφράζεται σε 12% μείωση της πληρότητας (62,1%) και σε 8% μείωση των μέσων τιμών ανά δωμάτιο (έρευνα ΕΞΑ, 2009).

Διαπιστώνεται σταδιακή αύξηση της διαθεσιμότητας εμπορικών χώρων στο κέντρο (πρόκειται για χώρους που παραμένουν χωρίς μίσθωση). Ειδικότερα ο Δείκτης Διαθεσιμότητας Εμπορικών Χώρων Αθήνας (2009) ανέρχεται σε 18,8% (έρευνα ΕΣΑ, 2009), με τη διαθεσιμότητα να αγγίζει το 25% στην περιοχή των Εξαρχείων και της Νεάπολης, το 5% στο Κολωνάκι, το 16,4% στους κεντρικούς εμπορικούς δρόμους και το 17% στο Ιστορικό Τρίγωνο.

Παρ’ όλα αυτά, το πιο αποκαρδιωτικό στοιχείο με τη μεγαλύτερη βαρύτητα στην οικονομία της πόλης έχει να κάνει με τα απελπιστικά ποσοστά κατοίκησης στο Ιστορικό Κέντρο που αγγίζουν μόλις το 3 – 4%. Ταυτόχρονα, περισότερα από 500 κτίρια στο κέντρο της Αθήνας είναι εγκαταλελειμμένα. Στο Μεταξουργείο έχουν καταγραφεί 211 εγκαταλελειμμένα κτίρια και 110 στου Ψυρρή. Χωρίς κατοίκους και με τις εμπορικές και επιχειρηματικές προσδοκίες στο ναδίρ, η Αθήνα έχει να αντιμετωπίσει το δικό της δυσβάσταχτο «χρέος».

Η κοινωνική κρίση παράγει οικονομική κρίση, αλλά και η οικονομική κρίση δημιουργεί κοινωνική κρίση. Είναι ένας φάυλος κύκλος που είμαστε υποχρεωμένοι να προσπαθήσουμε να σπάσουμε. Χθες έγινε ένα πρώτο βήμα.