Το χρώμα των πόλεων και οι λεσβίες

Δύο άρθρα που γράφτηκαν με διαφορά τεσσάρων ημερών

Ι)

Oι πόλεις χάνουν το χρώμα τους

Tης Ξενιας Kουναλακη / xkounalaki@kathimerini.gr στην Καθημερινή

Ποια είναι τα συστατικά στοιχεία μιας σφύζουσας από ζωή μητρόπολης του κόσμου; Εντονη πολιτιστική ζωή, άγρυπνες νύχτες, γκέι σκηνή, μετανάστες και συμπαθείς γκρινιάρηδες αριστεροί με κουλτουριάρικες ανησυχίες. Αυτή περίπου είναι η θεωρία του Αμερικανού οικονομολόγου, Ρίτσαρντ Φλοράιντα, ο οποίος διατύπωσε στις αρχές της νέας χιλιετίας τη θεωρία ότι το μέλλον των πόλεων ανήκει στη «δημιουργική τάξη». «Πόλεις χωρίς γκέι και ροκ μπάντες χάνουν την κούρσα της οικονομικής ανάπτυξης», εκτιμά ο Φλοράιντα εξοργίζοντας ροκάδες και ομοφυλόφιλους. Μόνο με την παρουσία αυτής της «δημιουργικής τάξης» διασφαλίζεται η αύξηση της αξίας της γης και η μεγιστοποίηση των κερδών όσων ασχολούνται με το real estate.

Την άποψη του Φλοράιντα υιοθετούν πλέον όλο και περισσότερες δημοτικές αρχές αστικών κέντρων. Μόνο που οι πολίτες έχουν συνειδητοποιήσει σταδιακά την προσπάθεια εκμετάλλευσή τους, αλλά και την ισχύ τους. Αρνούνται να γίνουν «γλάστρες», εναλλακτικές πινελιές στο brandname της πόλης τους. Ενδεικτικό είναι το μανιφέστο που συντάχθηκε κατά της προσπάθειας «εξευγενισμού» (gentrification) του Αμβούργου και της «πώλησης» της γερμανικής πόλης με τη μορφή τουριστικού προϊόντος. Το υπέγραψαν την περασμένη εβδομάδα χιλιάδες κάτοικοι και φίλοι της πόλης. «Δικαίωμα στην πόλη» απαιτούν οι συνυπογράφοντες τη διακήρυξη, ανάμεσά τους και ο Αμβουργέζος τουρκικής καταγωγής σκηνοθέτης Φατίχ Ακίν. «Οχι στο όνομά μας» λέγεται η πρωτοβουλία που ζητά από τους τοπικούς παράγοντες να εγκαινιάσουν διάλογο που θα επιτρέψει σε όλους τους πολίτες να συνδιαμορφώνουν το πρόσωπο μιας πόλης.

Εταιρείες δημοσίων σχέσεων και περιοδικά λάιφ στάιλ οικοδομούν προσεκτικά το προφίλ της πόλης, παρουσιάζοντάς την ως αμάλγαμα έκλυτου βίου και αναρχοαυτόνομης Μέκκας, με πόρνες και πρωτοποριακή αρχιτεκτονική, γκαλερί και ζωντανή γκέι σκηνή. Το παράδειγμα του Αμβούργου επαναλαμβάνεται με όλες τις μεγαλουπόλεις του πλανήτη. Η Κριστιάνια στην Κοπεγχάγη, το Κρόιτσμπεργκ στο Βερολίνο, το Χόξτον στο Λονδίνο, το Χάρλεμ στη Νέα Υόρκη, το Γκάζι κι ο Κεραμεικός στην Αθήνα. Νέοι κεφάτοι καλλιτέχνες ανακαλύπτουν μια φτωχογειτονιά. Μετακομίζουν εκεί επειδή τα ενοίκια είναι χαμηλά, ανοίγουν γκαλερί και μπαρ ανάμεσα σε σπίτια μεταναστών, ναπολιτάνικες μπουγάδες και βουλκανιζατέρ. Σιγά σιγά συρρέουν φιλότεχνα πλήθη, τα περιοδικά και τα free press ανακαλύπτουν την ανερχόμενη περιοχή, οι ιδιοκτήτες της γης «ξυπνούν» και ανεβάζουν τα μισθώματα, υποχρεώνοντας σε έξωση όσους δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τον «εξευγενισμό». Οι συνοικίες αναβαθμίζονται και ιδιωτικοποιούνται. Οι «γλάστρες» απομακρύνονται. Η «δημιουργική τάξη» μένει μόνη της. Οι πόλεις ομογενοποιούνται και αποχρωματίζονται. Ο ίδιος φαύλος κύκλος επαναλαμβάνεται σε όλες τις περιπτώσεις. Aπλώς σε ορισμένες πόλεις υπάρχει κοινωνία πολιτών που αντιδρά. Σε άλλες η «δημιουργική τάξη» διαμαρτύρεται μόνο όταν κατακλύζεται από ΜΑΤ, τοξικομανείς ή αυγά στα μπαράκια, τα οποία συχνάζει.

ΙΙ)

Real estate Κορίτσια

Από το athensville

Άξαφνη άσχετη σκέψη: Είναι οι λεσβίες ο πιο ακριβής δείκτης της αθηναϊκής κτηματαγοράς;

Τεκμηρίωση: Μαγγελάνοι σωστοί, πρώτες πάτησαν λάσπη σε σκοτεινές άλλοτε περιοχές· στα 80s ξενυχτούσαν στην γκρίζα Ερμού του Ψυρρή, στα 90s ήπιαν καφέ στο παραμελημένο Μεταξουργείο, χόρεψαν (σκεπτόμενες πάντα) στις αρχές της τρέχουσας στο Γκάζι. Μετά από χρόνια οι στρέιτ τις ακολούθησαν σήκωσαν λόφτ, παστερίες, μεζεδοπωλεία! Ποια θα είναι η επόμενη νομαδική μετακίνηση των λεσβιών; Ποιοι φτωχοί στους μαχαλάδες θα πουλήσουν μετά από χρόνια τα σπιτάκια τους για μεζεδοπωλεία; Το ρεπορτάζ πρέπει να συνεχιστεί: παίρνω για καφέ την Νανά την ακτιβίστρια (θα μου αναλύσει βέβαια μια-δυο ώρες την σχέση της πρώτα, χαλάλι, μετά θα εκμαιεύσω πληροφορίες-χρυσάφι)!

Ανάπλαση, σιωπηλή εθνοκάθαρση

Της Ξένιας Kουναλάκη, στην  Καθημερινή.

Η «ελεύθερη πόλη της Κριστιάνια» στην Κοπεγχάγη ξεκίνησε σαν μία αστική ουτοπία, ένα κοινωνικό πείραμα στις αρχές της δεκαετίας του ’70. Μία κοινότητα χίπηδων, καλλιτεχνών, ακτιβιστών και απόκληρων κατέλαβαν παλιές στρατιωτικές αποθήκες και κατασκεύασαν στην καρδιά της δανέζικης πρωτεύουσας μία σειρά από αναρχικές, αυτοσχέδιες κατοικίες, ανακηρύσσοντας ταυτόχρονα την ανεξαρτησία τους. Αυτήν την Τετάρτη ωστόσο η περιοχή έγινε πάλι θέατρο συγκρούσεων ανάμεσα σε κατοίκους της Κριστιάνια και την αστυνομία. Τουλάχιστον 15 άνθρωποι συνελήφθησαν και δύο αστυνομικοί τραυματίστηκαν, όταν οι δυνάμεις ασφαλείας επιχείρησαν να απομακρύνουν καταληψίες από ένα κτίριο της Κριστιάνια. Οι αρχές διαπιστώνουν ότι η αξία της γης στην περιοχή έχει πολλαπλασιαστεί και πως δεν μπορούν να αφήσουν τα φιλέτα γης σε ένα μάτσο ρακένδυτους, εναλλακτικούς τύπους, που δεν έχουν ιδέα τι εστί real estate. Oι συγκρούσεις αποτελούν ένα ακόμη επεισόδιο στην εκστρατεία ανάπλασης των διεθνών μητροπόλεων, που ενίοτε ισοδυναμούν με σιωπηλές εθνοκαθάρσεις. Στο όνομα του «εξευγενισμού» υποβαθμισμένων γειτονιών, απειλούνται με έξωση ολόκληρες πληθυσμιακές ομάδες στις σύγχρονες μεγαλουπόλεις.

Πριν από λίγους μήνες δημιουργήθηκε στο Facebook ομάδα με τίτλο «Σώστε την Αστόρια», που καλεί τα μέλη της να εμποδίσουν την επέλαση μπαρ και αβάν γκαρντ γκαλερί στο προπύργιο της ελληνοαμερικανικής κοινότητας της Νέας Υόρκης. Θεωρητικά ουδείς θα αντιδρούσε στην ανάπλαση υποβαθμισμένων συνοικιών, όπως το Χάρλεμ, το Μπρονξ και το Κουίνς στη Νέα Υόρκη. Αρκεί αυτό να μην προκαλεί την απομάκρυνση των Αφροαμερικανών και των βιοπαλαιστών Ελληνοαμερικανών αντίστοιχα.

Παρόμοια εκστρατεία ανάπλασης με μεγάλο κοινωνικό κόστος βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη στον Κεραμεικό και το Μεταξουργείο, όπου οι «ταβέρνες με άποψη» και τα lofts ξεπηδούν ανάμεσα σε καταυλισμούς αθιγγάνων, βουλκανιζατέρ και ναπολιτάνικες μπουγάδες μεταναστών. Το γεγονός ότι η Αθήνα προσβλήθηκε από την παιδική ασθένεια του gentrification – του αστικού «εξευγενισμού» – είχαν επισημάνει αρχιτέκτονες με αφορμή την έκθεση Destroy Athens πριν από δύο χρόνια. Στο πλαίσιο επενδυτικού σχεδίου για την πραγματοποίηση της φιλόδοξης έκθεσης είχαν αγοραστεί κτίρια από έναν επενδυτή και ακολούθησε ο εκτοπισμός των ενοίκων τους για να μπορέσουν να είναι άδεια στην έναρξη της Μπιενάλε της Αθήνας .

«Μας δημιουργήθηκαν κάποια βασικά ερωτήματα όπως: τι χρήση είχαν πριν οι χώροι αυτοί; Οι κάτοικοί τους τι έγιναν; Πού πήγαν; Τι θα γίνουν μετά; Ποιοι είναι οι ιδιοκτήτες;», ήταν μερικά από τα υπαρξιακά ερωτήματα, που έθεσε η Ελένη Τζιρτζιλάκη, αρχιτεκτόνισσα και ιδρυτικό μέλος των αρχιτεκτονικών ομάδων «Urban Void» (Αστικό Κενό) και «Δίκτυο Νομαδική Αρχιτεκτονική». Οι απορίες της παραμένουν αναπάντητες, η Κριστιάνια αδειάζει και στην Αστόρια δεν βρίσκεις σουβλάκι να φας.