Η καρδιά της Αθήνας αλλάζει μορφή

Της Μανίνας Νικολοπούλου, στο Έθνος

Πολεοδομικές, οικιστικές και κοινωνικές παρεμβάσεις μεγάλης εμβέλειας στην καρδιά της Αθήνας με βασικό στόχο την ανάταξη του κέντρου, τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και την αναζωογόνηση της επιχειρηματικότητας, περιλαμβάνει το Σχέδιο Ολοκληρωμένης Αστικής Παρέμβασης (ΣΟΑΠ) του υπουργείου Περιβάλλοντος που έχει μπει σε διαδικασία υλοποίησης από τον περασμένο Αύγουστο, όταν ο υπουργός ΠΕΚΑ Γιάννης Μανιάτης έστειλε επιστολή σε όλα τα συναρμόδια υπουργεία ζητώντας να ορίσουν εκπροσώπους ώστε να συντονιστούν και να δρομολογηθούν οι ενέργειες για την πραγματοποίηση του έργου.

1

Η ανταπόκριση υπήρξε άμεση από όλους και αναμένεται μέσα στον Οκτώβριο να παρουσιαστεί στους συναρμόδιους η πρώτη φάση της μελέτης. Θα ακολουθήσει η δημόσια διαβούλευση, όσο γίνεται πιο ευρεία, με τους πολίτες, τους κοινωνικούς και επαγγελματικούς φορείς της πόλης, τις Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις.

Ο Δήμος Αθηναίων συμμετέχει ενεργά στη διαδικασία, ενώ ενδιαφέρον για την υλοποίηση ΣΟΑΠ έχει εκδηλώσει και ο Δήμος Θεσσαλονίκης. Το ΥΠΕΚΑ πιστεύει πως το πρώτο τρίμηνο του 2014 θα υπάρχει διαμορφωμένη τελική πρόταση ώστε ο σχεδιασμός να ολοκληρωθεί μέσα σε έναν-ενάμιση χρόνο.

Αντικείμενο της παρέμβασης αποτελούν τέσσερις περιοχές της Αθήνας που συγκροτούν τον πυρήνα της πόλης, δηλαδή: Εμπορικό Τρίγωνο-Ψυρρή, Πλατεία Βάθη-Μεταξουργείο-Κεραμεικός, Μουσείο-Πανεπιστημίου, Πλατεία Βικτωρίας-Πλατεία Αττικής-Αγιος Παύλος. Εδώ πρέπει να σημειωθεί πως ο σχεδιασμός αγκαλιάζει και έργα ανάλογου τύπου, όπως είναι η ανάπλαση της Πανεπιστημίου.

2

 

Οι προγραμματιζόμενες δράσεις θα κινηθούν γύρω από τρεις βασικούς πόλους: Πολεοδομική και αρχιτεκτονική αναβάθμιση, βιώσιμη κινητικότητα (με τη χρήση μη ρυπογόνων ΜΜΜ, την κίνηση πεζή, το ποδήλατο), εξοικονόμηση ενέργειας.

Σε πρώτο πλάνο βρίσκεται η ενίσχυση της προστασίας των διατηρητέων κτιρίων με μια νέα προσέγγιση «που δεν θα καθιστά τους ιδιοκτήτες εχθρούς του ακινήτου τους», καθώς και η αναγέννηση του κτιριακού αποθέματος. «Το μέλλον των πόλεων, το πολεοδομικό και της οικοδομής, δεν μπορεί παρά να είναι η αναβάθμιση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος, ιδίως των κέντρων. Εχουμε 8 εκατομμύρια κτίρια σε όλη την Ελλάδα – το ερώτημα είναι πώς τα χρησιμοποιούμε. Σίγουρα, άλλα ντουβάρια δεν μπορούμε να κτίσουμε…», δήλωσε χαρακτηριστικά στο «Εθνος» ο Γιάννης Μανιάτης.

Στις προτάσεις των μελετητών περιλαμβάνεται η προώθηση μιας πολιτικής αστικών αναδασμών προκειμένου να δημιουργηθούν νέα ακίνητα από τα παλαιά, εγκαταλειμμένα και μη. «Χρειάζεται μια δραστική πολιτική για την αντιμετώπιση της κατάστασης, εν μέρει συνδυαζόμενη με την επανάκαμψη κατοίκων και επαγγελματιών στο κέντρο και εν μέρει με τη δυνατότητα νέων επενδύσεων», τονίζεται στη μελέτη.

Το ΥΠΕΚΑ επιδιώκει τη διαμόρφωση κινήτρων ώστε να συντηρηθούν και να αναβαθμιστούν όσο το δυνατόν περισσότερα διατηρητέα ακίνητα. Τα κίνητρα μπορεί να είναι πολεοδομικά και οικονομικά στην κατεύθυνση της ενεργειακής αναβάθμισης, ενώ δεν αποκλείεται να διευρυνθεί ο ορισμός των διατηρητέων και να συμπεριληφθούν ακίνητα αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος, όπως π.χ. του Μεσοπολέμου.

Τη μελέτη για την διαμόρφωση του ΣΟΑΠ έχει αναλάβει από την άνοιξη το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, στη βάση σύμβασης με ΥΠΕΚΑ και Δήμο Αθηναίων. Τον συντονισμό έχει ο Οργανισμός Αθήνας εκ μέρους του υπουργείου Περιβάλλοντος.

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ
Πόροι από το Jessica

Η βασική χρηματοδότηση του ΣΟΑΠ προβλέπεται να διασφαλιστεί από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα αστικών αναπλάσεων Jessica, μια πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αναπτύχθηκε από κοινού με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και την Αναπτυξιακή Τράπεζα του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Στο πλαίσιο αυτό αναμένεται να συγκροτηθεί στον Δήμο Αθηναίων Ταμείο Αστικής Ανάπτυξης (ΤΑΑ) στη βάση μελέτης που ολοκληρώνει το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Στόχευση
Το πρόγραμμα Jessica επενδύει κυρίως σε αστικές υποδομές (μεταφορών, ύδρευσης, λυμάτων, ενέργειας), σε χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς ή πολιτιστικού ενδιαφέροντος για τουριστικές ή άλλες βιώσιμες χρήσεις, σε αποκαταστάσεις υποβαθμισμένων βιομηχανικών περιοχών, στη δημιουργία νέων εμπορικών χρήσεων, σε πανεπιστημιακές και άλλες ειδικευμένες εγκαταστάσεις και σε βελτιώσεις στην ενεργειακή αποδοτικότητα.

Τα παράπονα και οι προτάσεις των πολιτών

Η έλλειψη δημόσιων χώρων, τα κενά και γερασμένα κτίρια που έχουν μετατραπεί σε εστίες βρώμας και παραβατικότητας, η μεγάλη συσσώρευση παράνομων μεταναστών, η μείωση των θέσεων εργασίας, οι αυξανόμενες κοινωνικές εντάσεις, η ελλιπής καθαριότητα είναι τα βασικά παράπονα που εκφράζουν οι πολίτες και οι φορείς της Αθήνας, όπως αυτά προέκυψαν από συνεντεύξεις που διενήργησαν οι μελετητές και από επιτόπου αυτοψίες.

Οι Αθηναίοι διαμαρτύρονται επίσης για τον υπερβολικό όγκο κτιρίων, το μεγάλο έλλειμμα χώρων πρασίνου, τον χαμηλής ποιότητας σχεδιασμό σε μεγάλο μέρος του δημόσιου χώρου, τη μη υλοποίηση ή αποσπασματική και χωρίς συνέχεια υλοποίηση πολλών παρεμβάσεων αναβάθμισης, την ηχορύπανση, την εκτεταμένη χρήση των πεζοδρομίων από επιχειρήσεις εστίασης και άλλες δραστηριότητες, το παράνομο παρκάρισμα ακόμα και σε πεζόδρομους ή σε στάσεις λεωφορείων, την αδυναμία πρόσβασης στο κέντρο των ατόμων με ειδικές ανάγκες.

Μεταξύ των προτάσεων που καταθέτουν, σημειώνουμε την επανάχρηση εγκαταλειμμένων κτιρίων και κτιρίων υπό κατάληψη, επιλεκτικές κατεδαφίσεις για την αντιμετώπιση της πυκνής δόμησης και τη δημιουργία χώρων πρασίνου, κεντρικό στρατηγικό σχεδιασμό για τις χρήσεις στο κέντρο, όχι απομάκρυνση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων με τυχαίο τρόπο, ανακοπή της απομάκρυνσης και επιστροφή στο κέντρο δημόσιων φορέων κύρους, δράσεις ώστε να λειτουργήσει η Αθήνα ως προορισμός για το Σαββατοκύριακο και να προσελκύσει τουρισμό για ψώνια.

Κατάσταση «εύθραυστης ισορροπίας» στον Αγιο Παντελεήμονα

Του Κωστα Ονισενκο, στην Καθημερινή

Κανένα εκλογικό περίπτερο, πλην ενός (KKE) που όμως παραμένει κλειστό τις περισσότερες ώρες της ημέρας, δεν στήθηκε στον Αγιο Παντελεήμονα, αυτό που αποκομίζεις περπατώντας και συζητώντας, είναι ότι η γειτονιά παραμένει σε κατάσταση «εύθραυστης ισορροπίας», μετά τα γεγονότα των τελευταίων μηνών.

Στην περιοχή που πολλοί χαρακτηρίζουν «σταθμό μετεπιβίβασης» αλλοδαπών οι βολές από τις δύο πλευρές δίνουν και παίρνουν. Από τη μια υπάρχουν καταγγελίες για τη δράση ομάδας ατόμων που με σύνθημα «Να κρατήσουμε την πλατεία καθαρή», κλιμακώνουν τη λεκτική (και μερικές φορές όχι μόνον) βία κατά αλλοδαπών. Από την άλλη, κάτοικοι που πετούν το γάντι λέγοντας «ελάτε να μείνετε εσείς εδώ, και τότε τα λέμε».

Πολλοί από τους πρόσφυγες που ζούσαν στην περιοχή, το τελευταίο διάστημα μετακόμισαν στην πλατεία Βάθης, στην πλατεία Αττικής και στο Μεταξουργείο, χωρίς το πρόβλημα να αμβλυνθεί. Οι περισσότεροι παραμένουν στον Αγιο Παντελεήμονα και απλώς αποφεύγουν να συγκεντρώνονται στην πλατεία, η οποία «ελέγχεται» από άτομα της λεγόμενης «Επιτροπής Κατοίκων». Τα μεγάλα «ξενοδοχεία», δηλαδή τα ετοιμόρροπα κτίρια που «φιλοξενούσαν» αλλοδαπούς έναντι 2-10 ευρώ ημερησίως «το κεφάλι», εκκενώθηκαν και οι ένοικοί τους διαμένουν σήμερα σε μικρότερα διαμερίσματα, κυρίως υπόγεια, 4-6 άτομα σε ένα μικρό δωμάτιο.

Οι «επώνυμες» και «ανώνυμες» καταγγελίες κάνουν λόγο για επιθέσεις κατά μεταναστών με ρατσιστικά κίνητρα, για περιπολίες ιδιωτών και απειλές κατά ξένων καταστηματαρχών της περιοχής, μερικές από αυτές δημοσιοποίησε το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες.

Ενδεικτικά: «Ενώ επέστρεφε σπίτι του (…) ένας Ελληνας περίπου 35 ετών τον σταμάτησε και τον πρόσταξε να μην περάσει από εκείνο το σημείο. Οταν το θύμα ρώτησε για ποιο λόγο δεν μπορούσε να περάσει, εμφανίστηκαν άλλα δύο άτομα, τα οποία τον ακινητοποίησαν κρατώντας τον πισθάγκωνα.

Την ίδια στιγμή εμφανίστηκαν και άλλα άτομα, τα οποία όλα μαζί άρχισαν να τον χτυπούν σε όλο του το σώμα. Σύμφωνα με το θύμα, τα άτομα που ενεπλάκησαν στον ξυλοδαρμό του ήταν περίπου 10 στον αριθμό, ενώ τον χτύπησαν για περίπου μισή ώρα αφήνοντάς τον τελικά αναίσθητο και αιμόφυρτο στον δρόμο».

Αίσθηση προκαλούν οι καταγγελίες για υποβάθμιση αυτών των περιστατικών εκ μέρους της αστυνομίας, ενώ παράλληλα ένστολοι του τοπικού Αστυνομικού Τμήματος όπως και στελέχη του υπουργείου Εσωτερικών δήλωναν άγνοια για την ταυτότητα των μελών της «Επιτροπής Κατοίκων», η οποία μόλις την περασμένη Τετάρτη πραγματοποίησε άλλη μια συγκέντρωση διαμαρτυρίας.

Καταστηματάρχες και κάτοικοι της περιοχής μιλώντας στην «Κ», έκαναν λόγο για συσσωρευμένα προβλήματα τα οποία όμως, όπως τόνιζαν, δεν αντιμετωπίζονται με τη βία. «Βλέπω συχνά άτομα να κάθονται στην πλατεία και να βρίζουν και να διώχνουν τους ξένους. Δύο από αυτούς είναι με μηχανάκια και κάνουν “ελέγχους” σε όλη την περιοχή» είπε στην «Κ» κάτοικος.

Από την πλευρά του, άτομο που συμμετέχει στις κινητοποιήσεις της «Επιτροπής Κατοίκων» αρνήθηκε ότι εκείνοι ευθύνονται για τα βίαια επεισόδια δηλώνοντας «μας έχουν εγκαταλείψει να πνιγόμαστε μέσα στα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί από τους χιλιάδες λαθρομετανάστες. Δεν έχουμε κάτι εναντίον τους αλλά δεν μπορούμε να ζήσουμε πια έτσι. Δεν έχουμε άλλη λύση από την αυτοοργάνωση από τη στιγμή που οι πάντες κλείνουν τα μάτια στο πρόβλημα».