Με δαπάνες της Διοίκησης η ανακατασκευή διατηρητέων, αν κατεδαφίστηκαν με απόφασή της

Στα Νέα

διατηρητεα

Το Ε΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την υπ΄ αριθμ. 3178/2009 απόφασή του, έκρινε ότι σε περίπτωση κατεδάφισης διατηρητέου κτηρίου με υπαιτιότητα της Διοίκησης, η Πολιτεία οφείλει να το ανακατασκευάσει με δικές της δαπάνες.

Ειδικότερα, το ΣτΕ έκρινε ότι η Διοίκηση δύναται να επιβάλει στον ιδιοκτήτη κτηρίου, που έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο ή ευρίσκεται εντός παραδοσιακού οικισμού, την υποχρέωση αποκαταστάσεως στοιχείου του (σσ: τμήματός του) ή και ολικής ανακατασκευής του, με δική του, κατ΄αρχήν δαπάνη, ανεξαρτήτως αιτίας, στην οποία οφείλεται η αλλοίωση ή η κατάρρευση ή η κατεδάφιση του κτηρίου».

Στην περίπτωση όμως, συνεχίζει η δικαστική απόφαση, «κτηρίου που κατεδαφίστηκε βάσει σχετικής αδείας (σσ: που εκδόθηκε από την αρμόδια αρχή), η δαπάνη ανακατασκευής του βαρύνει τη Διοίκηση, αδιαφόρως αν η άδεια αυτή ακυρώθηκε μεταγενεστέρως, με δικαστική απόφαση, δεδομένου ότι στην περίπτωση αυτή η κατεδάφιση δεν οφείλεται σε αυθαίρετη ενέργεια, ούτε σε παράβαση των υποχρεώσεων του ιδιοκτήτη».

Προσθέτει η απόφαση του ΣτΕ: «Το γεγονός ότι εκ των υστέρων η σχετική άδεια κατεδαφίσεως ακυρώθηκε από Διοικητικό Δικαστήριο δεν συνεπάγεται υποχρέωση του ιδιοκτήτη να καταβάλει τη δαπάνη ανακατασκευής», σύμφωνα με τη συνταγματική αρχή της εμπιστοσύνης του πολίτη προς το κράτος.

Στη δικαστική απόφαση αναφέρεται το άρθρο 270, παράγραφος 20, του Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας, σύμφωνα με το οποίο «σε περίπτωση που χαρακτηρίζεται κτήριο, ως διατηρητέο, στο οποίο έχει γίνει επέμβαση (κατεδάφιση, αλλοίωση, κ.λπ.) σύμφωνα με νόμιμη άδεια, η αποκατάστασή του γίνεται με δαπάνη του Δημοσίου, δήμου ή κοινότητας, χωρίς να επιβάλλονται οι προβλεπόμενες κυρώσεις στους υπόχρεους».

Το ΣτΕ απασχόλησε περίπτωση παλαιάς διώροφης κατοικίας στην Άφησσο Πηλίου (Μαγνησία), περιοχή που έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός. Ειδικότερα, το 1999 η ιδιοκτήτρια της εν λόγω κατοικίας ζήτησε από την Πολεοδομία Ν.Α. Μαγνησίας την κατεδάφισή της. Η Επιτροπή Πολεοδομικού και Αρχιτεκτονικού Ελέγχου (ΕΠΑΕ) απέρριψε την αίτηση, αλλά ένα μήνα μετά, ενέκρινε την κατεδάφιση. Εν συνεχεία εκδόθηκε άδεια κατεδαφίσεως και άδεια οικοδομής. Ύστερα από αίτηση του δήμου Αφετών ακυρώθηκε από το ΣτΕ η άδεια κατεδαφίσεως και η άδεια ανεγέρσεως νέας οικοδομής.

Κατόπιν νέου πρακτικού της ΕΠΑΕ (2002) εκδόθηκε νέα άδεια κατεδαφίσεως και νέα άδεια ανέγερσης οικοδομής. Τρία χρόνια μετά (2005) η ΕΠΑΕ ακυρώνει τις άδειες κατεδάφισης και ανέγερσης του 2002. Η ιδιοκτήτρια της κατοικίας με σειρά αιτήσεων της προς τη Διοίκηση ζήτησε να αποφασιστεί τελικά και οριστικά αν η κατοικία της είναι παραδοσιακή, ή όχι, και εφόσον αποφανθεί ότι το κτήριο είναι παραδοσιακό να διαταχθεί η αποκατάσταση των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση, σύμφωνα με το άρθρο 24 του Συντάγματος. Η ΕΠΑΕ απέρριψε το αίτημα της και η δευτεροβάθμια ΕΠΑΕ, στην οποία επανήλθε η ιδιοκτήτρια, δεν εξέτασε καν το αίτημα της, με το αιτιολογικό ότι το κτήριο έχει ήδη κατεδαφιστεί.

Κατόπιν αυτών, το ΣτΕ έκανε δεκτή την αίτηση της ιδιοκτήτριας και διαβίβασε και πάλι την υπόθεση στη Διοίκηση για να εξετάσει τα αιτήματα της, σύμφωνα με όσα κρίθηκαν με την εν λόγω υπ΄ αριθμ. 3178/2009 απόφασή του, ενώ επιδίκασε την δικαστική δαπάνη των 460 ευρώ σε βάρος της Ν.Α. Μαγνησίας.

«Τα οικιστικά τέρατα» και το μοντέλο της Νέας Υόρκης

Της Τάνιας Γεωργιοπούλου, στην Καθημερινή.

«Στην Ελλάδα έχουμε ανάγκη κατ’ αρχήν να τεθεί σε εφαρμογή η βασική πολεοδομική νομοθεσία. Συμβαίνουν οικιστικά τέρατα. Οι πόλεις επεκτείνονται χωρίς σχέδιο, χωρίς έλεγχο, χωρίς υποδομές, ενώ χτίζονται πολλά σπίτια αυθαίρετα. Εχουμε παρεξηγήσει πολλά πράγματα. Πρέπει να μάθουμε ότι όταν χτίζεις είσαι υποχρεωμένος να ακολουθείς τους κανόνες. Και αν δεν μπορείς να αντεπεξέλθεις στο κόστος αυτών των κανόνων, απλώς δεν γίνεται να χτίσεις»… Τα παραπάνω λόγια ανήκουν στην κ. Ολυμπία Κάζη διευθύντρια του Institute for Urban Desing of New York, ενός ανεξάρτητoυ μη κερδοσκοπικού οργανισμού που δραστηριοποιείται εδώ και 30 χρόνια στις ΗΠΑ με μέλη ερευνητές που ασχολούνται με αρχιτεκτονική και πολεοδομία και άλλους επαγγελματίες του χώρου. Το να δημιουργήσεις τις υποδομές, τις συνθήκες για να λειτουργήσει μια πόλη, πριν χτίσεις την πόλη είναι το μείζον, επισημαίνει στην «Κ» η κ. Κάζη.

Παράγοντες

Στο «Σχέδιο Πόλης» σύμφωνα με την ίδια, πρέπει να συμπεριλαμβάνονται εκτός από τις χρήσεις γης -που θα υπάρχουν κτίρια, που δημόσιοι χώροι κ.τλ.- και «πρόβλεψη για το πώς θα συντηρούνται οι υποδομές, από πού θα προέρχονται τα χρήματα για αυτές, ποιες είναι οι προτεραιότητες».

Οπως εξηγεί στην «Κ», για να λειτουργήσει σωστά μια πόλη και να εξασφαλίζει καλή ποιότητα ζωής στους κατοίκους της, στον σχεδιασμό της πρέπει να ληφθούν υπόψη πολλοί παράγοντες όπως το περιβάλλον, αλλά και οι δραστηριότητες των ανθρώπων που κατοικούν σε μια περιοχή, οι ανάγκες τους, οι κοινωνικές συνθήκες. «Χρειάζεται να λαμβάνονται όλες οι ανάγκες της κοινότητας. Μπορείς για παράδειγμα να “βάλεις” πολύ πράσινο, αλλά τελικά να υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη για παιδότοπους σε μια γειτονιά. Πρέπει να τηρείται η λεπτή εξίσωση μεταξύ κοινωνικής και περιβαλλοντικής “αειφορίας”».

Η νέα τάση, σύμφωνα με την κ. Κάζη είναι η ανάπτυξη του κέντρου των πόλεων και όχι η επέκταση του αστικού χώρου με τη δημιουργία προαστίων. «Οσο περισσότερο η πόλη μεγαλώνει σε έκταση, όσο πιο πολλά προάστια δημιουργούνται τόσο πιο πολλές μετακινήσεις πρέπει να εξυπηρετήσεις και τόσο περισσότερη μόλυνση έχεις», εξηγεί.

«Πυκνά κέντρα»

«Αν η κυβέρνηση θεσπίσει μέτρα που προωθούν για να χτίσει κάποιος μονοκατοικία εκεί που δεν υπάρχει κανένα μέσο μεταφοράς, προφανώς αυτό είναι ό,τι χειρότερο για το περιβάλλον». Η ίδια είναι υπέρ των πυκνοκατοικημένων περιοχών με άρτιες υποδομές.

«Μπορείς όμως να αναπτύξεις τις περιοχές όπου υπάρχουν περισσότεροι κάτοικοι και ήδη έχεις περισσότερες υπηρεσίες. Γιατί να μην μένεις στο κέντρο όπου υπάρχουν μαγαζιά, μουσεία, βιβλιοθήκες, αν έχεις καλά μέσα μεταφοράς, καθαρό αέρα, ελεύθερους χώρους και δεν έχεις μποτιλιάρισμα; Οι πόλεις έχουν καθεμία τη δική της ιστορία, είναι ξεχωριστές και γι’ αυτό οι άνθρωποι τις αγαπάνε. Αλλωστε μέσα στα «πυκνά κέντρα» δημιουργούνται πολύ περισσότερες ευκαιρίες να κάνεις πράγματα, να συνεργαστείς, πιο πολλές δουλειές, υπάρχει πιο πολυ συγκεντρωμένη δύναμη, οικονομικά, κοινωνικά, καλλιτεχνικά».

Το Institute for Urban Desing of New York, εργάζεται αυτή την εποχή «πάνω» στο νέο Σχέδιο για τη Νέα Υόρκη (PlaΝYC) που ανακοίνωσε ο δήμαρχος της πόλης Μάικλ Μπλούμπεργκ τον Απρίλιο του 2007. Το σχέδιο περιλαμβάνει 127 σημεία – πρωτοβουλίες, ώστε η Νέα Υόρκη το 2030, οπότε υπολογίζεται ότι θα έχει ένα εκατομμύριο περισσότερους κατοίκους (σήμερα περίπου 8,2 εκατομμύρια) να είναι μια πόλη φιλική προς το περιβάλλον και τους κατοίκους της.