Τα γκέτο άλλαξαν γειτονιά

Της Λίας Νεσφυγέ, στα Νέα.

«Πίσω από τον κάθε λαθρομετανάστη και την οικογένειά του υπάρχει ένα δράμα. Να κυνηγήσεις αυτούς τους ανθρώπους; Τους πεινασμένους;»

Τους κυνήγησαν από τον Άγιο Παντελεήμονα και ήρθαν στην Πλατεία Αττικής. Και από εδώ να τους απομακρύνουν, κάπου αλλού θα πάνε. Δεν λύνονται έτσι τα προβλήματα. Αντίθετα οδηγούν σε άλλες καταστάσεις. Έχουν έρθει και εδώ κάποιοι νταήδες και το παίζουν αρχηγοί και προστάτες…».

gketo

Ο κ. Παναγιώτης Λεβέντης εργάζεται στην Πλατεία Αττικής. Στην περιοχή αυτή «μετακόμισε» το γκέτο του Αγίου Παντελεήμονα μετά τις απανωτές επιχειρήσεις-σκούπα της Αστυνομίας, αλλά και τα διαδοχικά επεισόδια μεταξύ αντιεξουσιαστών και ακροδεξιών με επίκεντρο την παιδική χαρά, που πλέον είναι κλειδωμένη με λουκέτο και οι μετανάστες βρίσκουν πλέον καταφύγιο στα παγκάκια και τα παρτέρια της πλατείας. Οι αστυνομικές επιχειρήσεις-σκούπα έχουν βελτιώσει την κατάσταση στην Πλατεία Θεάτρου και στους γύρω δρόμους του γκέτο- τη Μενάνδρου, τη Ζήνωνος και τη Σοφοκλέους- αλλά την ίδια ώρα σε απόσταση δύο τετραγώνων «πνίγονται» η πλατεία Κουμουνδούρου, η πλατεία Αγίου Κωνσταντίνου, η Αγησιλάου, η Βούλγαρη με την παρανομία να «μετακομίζει» προς το Μεταξουργείο.

«Δεν πάει άλλο»
«Βρισκόμαστε στον πάτο. Η κατάσταση στην Πλατεία Αττικής έχει παραγίνει. Δεν πάει άλλο. Παράνομοι μετανάστες που εκδιώχθηκαν από την Πλατεία του Αγίου Παντελεήμονα ήρθαν εδώ. Προστέθηκαν στους εκατοντάδες που ήταν στην περιοχή. Στην ήδη επιβαρημένη πλατεία η κατάσταση επιδεινώθηκε. Έχει γίνει ασφυκτική».

Ο κ. Παναγιώτης Βουδούρης είναι ιδιοκτήτης ψητοπωλείου στην Πλατεία Αττικής. Μετά τις επτά το βράδυ τα τραπεζάκια αδειάζουν, οι πελάτες φεύγουν και η πλατεία γεμίζει απελπισμένους. Το σκηνικό της Πλατείας του Αγίου Παντελήμονα με τις συνθήκες γκέτο έχει πια μεταφερθεί στην Πλατεία Αττικής. Η παιδική χαρά στον Άγιο Παντελεήμονα τον τελευταίο ενάμιση μήνα είναι κλειδωμένη με λουκέτο και λαθρομετανάστες βρίσκουν πλέον καταφύγιο στα παγκάκια και τα παρτέρια της Πλατείας Αττικής. Οι ιδιοκτήτες των περιπτέρων βρίσκουν συχνά παραβιασμένα τα περίπτερά τους, αλλά δεν τους λείπουν χρήματα: «Παίρνουν τρόφιμα και νερό», επισημαίνει ένας εξ αυτών. Οι συνεχείς εδώ και ενάμιση μήνα επιχειρήσεις-σκούπα στα χαρακτηρισμένα γκέτο, οι δεκάδες προσαγωγές, τα αστυνομικά μέτρα με αστυνομικούς που περιπολούν στους επικίνδυνους δρόμους και πλατείες, δεν έλυσαν το πρόβλημα. Απλώς το μετέφεραν σε γειτονικές περιοχές που σήμερα ασφυκτιούν. Μαζί με τους παράνομους μετανάστες που ήρθαν από τον Άγιο Παντελεήμονα, μεταφέρθηκαν και τα προβλήματα. Έγινε και εδώ πιάτσα, με συμπλοκές, επεισόδια και φασαρίες. Μαζεύονται τα βράδια τουλάχιστον 500 άτομα. Πώς να αντέξει η πλατεία; Εμείς οι επαγγελματίες καταστρεφόμαστε. Βουλιάζουμε μέρα με τη μέρα. Ποιος θα έρθει εδώ το απόγευμα σε τέτοιες συνθήκες να πιει την μπίρα του; Οι επαγγελματίες παρακαλάμε να πουλήσουμε ή να νοικιάσουμε τα μαγαζιά μας και να φύγουμε», λέει χαρακτηριστικά ο κ. Παναγιώτης Βουδούρης.

Μια άλλη προσέγγιση για το πρόβλημα κάνει άλλος επαγγελματίας της περιοχής, ο κ. Παναγιώτης Λεβέντης. «Πρέπει να βρούμε τη ρίζα του προβλήματος. Την αιτία που τους έφερε λαθρομετανάστες στην Ελλάδα. Οι περισσότεροι προέρχονται από εμπόλεμες περιοχές. Οι πόλεμοι δημιουργούν ανθρώπινα δράματα. Χρειάζεται πολιτική, καθώς εκ των πραγμάτων είναι εύκολη η πρόσβαση στη χώρα μας. Σε πρώτο στάδιο η Πολιτεία πρέπει να τους συγκεντρώσει και να τους περιθάλψει. Και μετά να τους αφήσει να πάνε στις χώρες που επιθυμούν. Οι περισσότεροι παγιδεύτηκαν στην Ελλάδα. Πολλοί θέλουν να φύγουν, να μεταναστεύσουν σε άλλες χώρες, αλλά δεν μπορούν γιατί δεν τους αφήνουν. Εδώ χρειάζεται η παρέμβαση της κυβέρνησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση ώστε να μοιρασθούν τα βάρη».

ContentSegment_11757068$W800_H0_R0_P0_S1_V1$Jpg

Πιάτσα ναρκωτικών δίπλα στον παιδικό σταθμό

ΜΕΣΗΜΕΡΙ και η Πλατεία Κουμουνδούρου είναι γεμάτη με χρήστες ναρκωτικών. Αρκετοί είναι ξαπλωμένοι στα παγκάκια και στο γρασίδι, σε άσχημη κατάσταση έπειτα από χρήση. Στα γύρω στενά συναντά κανείς τους «ντίλερ» με τα κινητά τηλεφώνα που κανονίζουν τις συναλλαγές. Στους δρόμους της Αγησιλάου, της Βούλγαρη η πρόσβαση ακόμα και το μεσημέρι είναι δύσκολη, ενώ στην αρχή της Ευριπίδου τα μαγαζιά εξακολουθούν να κατεβάζουν ρολά νωρίς το απόγευμα.

«Ουσιαστικά δεν άλλαξε τίποτα. Η κατάσταση βελτιώθηκε μεν στην Πλατεία Θεάτρου, αλλά το σκηνικό έχει μετατοπισθεί στην Πλατεία Κουμουνδούρου. Απομάκρυναν χρήστες και εμπόρους από την Πλατεία Θεάτρου και τους πήγαν δύο τετράγωνα πάρα κάτω. Η κατάσταση πλέον απλώνεται προς το Μεταξουργείο. Στην Πλατεία Κουμουνδούρου η πιάτσα έχει στηθεί γύρω από τον παιδικό σταθμό όπου φιλοξενούνται τουλάχιστον 52 παιδιά βρεφικής και προνηπιακής ηλικίας.

Μπροστά στα μάτια παιδιών που πηγαίνουν στην πλατεία για να παίξουν διαδραματίζονται σκηνές σοκ», λέει κάτοικος της περιοχής.

«Το πρόβλημα δεν αντιμετωπίσθηκε, απλώς μετατοπίσθηκε. Οι λαθρέμποροι ναρκωτικών μετακινήθηκαν σε άλλη πλατεία και ακολούθησαν οι χρήστες», λέει η κ. Βάσω Νικολακοπούλου, πρόεδρος του συλλόγου κατοίκων και προσθέτει ότι «εμείς από την αρχή επιμέναμε ότι το πρόβλημα πρέπει να αντιμετωπιστεί συνολικά και όχι με ημίμετρα. Μεμονωμένα, τα αστυνομικά μέτρα δεν επαρκούν. Η Αστυνομία τι μπορεί να κάνει; Αστυνομεύει μια περιοχή και το πρόβλημα μεταφέρεται αλλού. Το θέμα είναι πού θα καταλήξουν αυτοί οι άνθρωποι».

«Δώρο» για τους άστεγους τα εγκαταλελειμμένα κτίρια

Μεγαλοπρεπή οικήματα, κυρίως στο κέντρο, χάσκουν παραμελημένα

Της Ιφιγένειας Διαμαντή, στην Καθημερινή.

Βρίσκονται συνήθως σε περιοχές του κέντρου της Αθήνας αλλά και σε κάποιους περιφερειακούς δήμους ή και γύρω από το λιμάνι του Πειραιά. Από το μέγεθος και την αρχιτεκτονική τους μπορεί κανείς να υποθέσει ότι τα περισσότερα από αυτά κάποτε θα έζησαν «σπουδαίες μέρες». Ομως τώρα χάσκουν παραμελημένα περιμένοντας κάποιος να ενδιαφερθεί, πριν γκρεμιστούν εντελώς. Ο λόγος για τα εγκαταλελειμμένα κτίρια, συνήθως μεγαλοπρεπή οικήματα που οι ιδιοκτήτες τους δεν είναι σε θέση να συντηρήσουν ή σπίτια που το ιδιοκτησιακό τους καθεστώς είναι εξαιρετικά μπερδεμένο. Πολλά από αυτά «φιλοξενούν» ατύπως άστεγους ή καταλαμβάνονται από άτομα νεαρής ηλικίας που ζουν σε ομάδες, χρησιμοποιούνται ως στέκι από χρήστες ναρκωτικών ή απλώς μετατρέπονται σε σκουπιδότοπο.

Δυστυχώς, δεν υφίσταται επίσημη συνολική καταγραφή, αποτύπωση και χαρτογράφηση των εγκαταλελειμμένων κτισμάτων, κάτι που θα προσέφερε τη δυνατότητα ενδεχόμενης αξιοποίησής τους προς κοινωνικό όφελος. Οποια στοιχεία προκύπτουν είναι αποσπασματικά και συνήθως προέρχονται από Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ) που φροντίζουν άπορους, αστέγους, οικονομικούς μετανάστες, οι οποίοι αποτελούν τις κατ’ εξοχήν κοινωνικές ομάδες που «αξιοποιούν» άδεια σπίτια ή αποθήκες, τις «καβάτζες» όπως τις αποκαλούν μεταξύ τους.

Υπό αυτό το πρίσμα, η ύπαρξη εγκαταλελειμμένων σπιτιών «είναι ευτύχημα, γιατί βρίσκουν κατάλυμα οι άστεγοι», λέει στην «Κ» η κ. Νικολέτα Κυράνα, κοινωνιολόγος στη ΜΚΟ «Κλίμακα». Τις «καβάτζες» αναζητούν οι άστεγοι σε περιοχές όπως το Γκάζι, ο Βοτανικός, ο Κεραμεικός, το Μεταξουργείο, τα προσφυγικά της Λ. Αλεξάνδρας αλλά και της Νέας Φιλαδέλφειας, γύρω από το λιμάνι του Πειραιά, και όχι μόνον εκεί, αλλά και σε άλλους δήμους και φυσικά σε ολόκληρη την Ελλάδα. Γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι πολλές φορές «γίνεται μάχη για το ποιος θα εγκατασταθεί», όπως λέει η κ. Κυράνα.

Στις περισσότερες των περιπτώσεων, ο ιδιοκτήτης δεν εμφανίζεται. Οχι σε όλες, όμως. «Πριν από μερικούς μήνες, είχαμε μια περίπτωση κατά την οποία δύο άστεγοι βρήκαν ένα εγκαταλελειμμένο σπίτι και ξεκίνησαν να μένουν», εξηγεί στην «Κ» η κ. Εύη Κουκούτση, κοινωνιολόγος στην ίδια ΜΚΟ. «Ερχονταν λογαριασμοί, στο όνομα της ιδιοκτήτριας, τους οποίους προσφέρθηκαν να εξοφλούν οι ίδιοι. Ομως, στην πορεία, εκείνη αποφάσισε ότι ήθελε να αξιοποιήσει το σπίτι κι έτσι έπρεπε να φύγουν».

Σύμφωνα με τα στοιχεία της «Κλίμακας», που διαθέτει πρόγραμμα στήριξης αστέγων, μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες, παρουσιάστηκε αύξηση στον αριθμό όσων ζήτησαν τη βοήθεια της οργάνωσης. Ενώ το 2003 ο αριθμός περιστατικών ανερχόταν σε 54, το 2004 ανέβηκε στα 76. «Στην πλειονότητά τους, επρόκειτο για πρώην εργατικό δυναμικό το οποίο δεν είχε πού να απασχοληθεί μετά το πέρας των έργων». Το 2005 καταγράφηκαν συνολικά 99 νέα περιστατικά, ενώ μέχρι και το τέλος του Οκτωβρίου 2008, είχαμε 95. Μέχρι το τέλος του έτους προβλέπουμε πως θα ξεπεράσουν τα 100», καταλήγει χαρακτηριστικά.

Εστίες προβλημάτων

Τα εγκαταλελειμμένα σπίτια δεν μετατρέπονται μόνο σε καταλύματα για απόρους. Στο διατηρητέο ακίνητο της οδού Ρόδου, «κάτω» από την οδό Φυλής, κάθε λογής σκουπίδια, αποκαΐδια, ξεχαρβαλωμένα στρώματα, μπουκάλια, κουρέλια, ακαθαρσίες, μισοκατεστραμμένα έπιπλα, άδεια τενεκεδάκια, χαρτιά, σοβάδες που πέφτουν από τους τοίχους και το ταβάνι, καλύπτουν το πάτωμα και υποδέχονται όποιον σπρώξει τη μισάνοιχτη πόρτα. Χρήστες ναρκωτικών συχνά τρυπώνουν στο κτίριο για να πάρουν τη δόση τους. Συχνά τα σπίτια αυτά αποτελούν εστίες δυσοσμίας και προβλημάτων για τους περιοίκους, αφού κανείς δεν τα ελέγχει και βέβαια δεν τα καθαρίζει.

Στην οδό Αριστομένους, κοντά στον σταθμό Λαρίσης, ένα γωνιακό σπίτι παραμένει κλειστό εδώ και είκοσι χρόνια περίπου. «Παλιά χρησίμευε σαν αποθήκη βιοτεχνίας βρεφικών ειδών», εξηγεί η Μαρίνα Β., που ζει στην περιοχή πολλά χρόνια, όμως «οι ιδιοκτήτες, ενώ ήθελαν να το ανακαινίσουν, δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα κι έτσι έφυγαν».

Με πενιχρά μέσα, δίνουν ζωή σε μέρη που θα ρήμαζαν

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι νέοι «ένοικοι» που εγκαθίστανται σε εγκαταλελειμμένα κτίσματα, έστω και με τα πενιχρά μέσα που διαθέτουν, φροντίζουν να διατηρούν οι ίδιοι την καλή όψη σπιτιών ή αποθηκών και με τη διαμονή τους εκεί δίνουν ζωή σε μέρη που ειδάλλως ρημάζουν. Πολλές φορές δεν διαθέτουν στοιχειώδεις ανέσεις, όπως ρεύμα, άρα θέρμανση και ζεστό νερό, αλλά τουλάχιστον βρίσκονται σε στεγασμένο χώρο, αν και με κίνδυνο για τη σωματική τους ακεραιότητα όταν τα σπίτια είναι ετοιμόρροπα.

Τον περασμένο Μάιο κατέρρευσε ένα εγκαταλελειμμένο σπίτι στον Κεραμεικό, τραυματίζοντας έναν 27χρονο. Ακριβώς απέναντι, σε μια αποθήκη, μένει ο 57χρονος κ. Χασάν Μουμίν, που επισκέπτεται τη μη κυβερνητική οργάνωση «Κλίμακα». Είναι λιγομίλητος. Σύμφωνα με όσα είπε στην «Κ», πάσχει από χρόνια κατάθλιψη με τάσεις αυτοκαταστροφής και έχει 67% αναπηρία. Ο ιδιοκτήτης της αποθήκης τού έχει επιτρέψει να μένει εκεί περίπου ένα χρόνο τώρα. Η προηγούμενη «καβάτζα» του, όπου έμενε εδώ και εννέα χρόνια «κάηκε ένα βράδυ», λέει ο ίδιος στην «Κ». «Ανήκε σε έναν δικηγόρο που μου είχε επιτρέψει να μείνω».

Διαφορετική είναι η περίπτωση του 50χρονου κ. Βασίλη Μ. Εδώ και τρία χρόνια μένει μόνος του σε ένα παλιό σπίτι στο Θησείο. Μπορεί να μην έχει θέρμανση, αλλά αυτό δεν τον εμποδίζει να το έχει διαμορφώσει όπως μπορεί και του αρέσει. «Την Πρωτομαγιά, μάλιστα, φτιάχνω και πρωτομαγιάτικο στεφάνι», λέει με καμάρι, και μιλά με αγάπη για το «σπίτι του», παρόλο που δεν ήθελε να το απαθανατίσει ο φακός της «Κ», επειδή δεν προλάβαινε να το συγυρίσει.