Ο κρυφός πόλεμος της κτηματαγοράς στο Μεταξουργείο

Οι περιοχές γύρω από την Ομόνοια και την οδό Πειραιώς μαγνητίζουν τους Αθηναίους που σιγά σιγά επιστρέφουν στο κέντρο.

Του Προκόπη Γιογιακά, στα Νέα

«Πουθενά αλλού στο κέντρο της Αθήνας δεν μπορείς να βρεις τόσο μεγάλους χώρους σε λογικές τιμές. Εδώ υπάρχει ακόμη η έννοια της γειτονιάς και έχεις τα πάντα στα πόδια σου χωρίς να χρειάζεσαι να χρησιμοποιείς αυτοκίνητο». Η 43χρονη Ρεβέκκα Καμχή διατηρεί γκαλερί επί της οδού Λεωνίδου 9 στο Μεταξουργείο. Στον ίδιο χώρο τού παλιού νεοκλασικού στεγάζεται και ο χώρος όπου μένει. «Μου αρέσει ο φοίνικας που υπάρχει στην εσωτερική αυλή όπου παίζει η 5χρονη κόρη μου, τα κεραμίδια στη σκεπή. Το Μεταξουργείο έχει πολλά άδεια ανεκμετάλλευτα κτίρια, έχει καλή ρυμοτομία και δεν είναι μπουκωμένο, όπως άλλες περιοχές της Αθήνας. Βέβαια, δεν είναι όλα ρόδινα. Υπάρχουν πολλοί οίκοι ανοχής με ό,τι αυτό συνεπάγεται, αλλά και πολλοί άνεργοι…». 

tanea1

Στην περιοχή, η αξία των ακινήτων εκτινάχθηκε στα ύψη την τελευταία πενταετία. Από 1.700 έως 1.800 ευρώ το τετραγωνικό που πωλούνταν τα διαμερίσματα το 2003 σήμερα έφτασαν τα 2.500- 4.000. «Αντίφαση» είναι η λέξη που χαρακτηρίζει το σύγχρονο Μεταξουργείο. Τα παλιά σπίτια με τις αυλές μπερδεύονται με τις μαρκίζες των θεάτρων, τους οίκους ανοχής, τα κινέζικα εστιατόρια και μαγαζιά, που δίνουν το δικό τους ιδιαίτερο στίγμα στην περιοχή και, τις υπερσύγχρονες κατοικίες. Λίγα μέτρα πιο κάτω από την γκαλερί της κ. Καμχή, στο τετράγωνο που περικλείεται από τους δρόμους Μυλλέρου-Γερμανικού- Μαραθώνος- Λεωνίδου, σε απόσταση 800 μέτρων από την Ομόνοια, κατασκευάζεται ένα τετραώροφο συγκρότημα με 40 διαμερίσματα (από 60 έως 195 τετραγωνικά μέτρα) που κοστίζουν από 230.000 έως 850.000 ευρώ. Το συγκρότημα διαθέτει μεταξύ άλλων βιοκλιματική στέγη, αυτόνομη θέρμανση με φυσικό αέριο και αίθριο. 

Τo Μεταξουργείο και ο Κεραμεικός είναι ένα κράμα φτώχειας, εναλλακτικής κουλτούρας και ελιτίστικης αισθητικής. Κι αυτό, πέρα από τους ανθρώπους, φαίνεται στις κατασκευές. Για την ανέγερση του συγκροτήματος έγινε, όπως λέει στα «ΝΕΑ» η αρχιτέκτων (εκπρόσωπος της εταιρείας στην επιτροπή αξιολόγησης) κ. Μαρία- Ρίτα Κάμπα, «για πρώτη φορά σε ιδιωτικό έργο ευρωπαϊκός αρχιτεκτονικός διαγωνισμός με 102 συμμετοχές». 

Ένας από αυτούς που αγόρασαν κατοικία στο συγκρότημα είναι και ο 70χρονος αρχιτέκτονας κ. Κυριάκος Κυριακίδης που μένει στο Χαλάνδρι. «Έχει ανοίξει πλέον ο δρόμος για την επιστροφή στο κέντρο. Εδώ υπάρχει η αίσθηση της γειτονιάς», λέει. «Το κέντρο ποτέ του δεν έχασε την αισθητική και την κουλτούρα του».

«Κρυφός χάρτης». Τον νέο κρυφό χάρτη της κτηματαγοράς διαμορφώνουν σήμερα το Μεταξουργείο, του Ψυρή, ο Βοτανικός, το Γκάζι, ο Κεραμεικός. Την εξάδα συμπληρώνει δειλά δειλά και η Ακαδημία Πλάτωνος, με μεγάλο ατού την εδώ και χρόνια σχεδιαζόμενη ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων που αναμένεται να δώσει το περισσότερο πράσινο από τις υπόλοιπες πέντε περιοχές. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι στην Ακαδημία Πλάτωνος πριν από 5 χρόνια τα διαμερίσματα πωλούνταν γύρω στα 2.200 ευρώ το τετραγωνικό και σήμερα πωλούνται από 2.800 έως 3.000. Πόλο έλξης για την ανάπτυξη της κατοικίας σε αυτές τις περιοχές αποτελούν και οι σταθμοί του Μετρό. Όπως εξηγεί στα «ΝΕΑ» η επικεφαλής της Μονάδας Υποστήριξης και Αξιολόγησης (ΜΥΑ) του Δήμου Αθηναίων τοπογράφος κ. Τασία Λαγουδάκη, «οι νέες περιοχές του κέντρου που έχουν όλες τις προοπτικές για τη δημιουργία κατοικίας απλώνονται μεταξύ των δυο κέντρων της Αθήνας: του νέου επιχειρηματικού που δημιουργείται στον Ελαιώνα και του ιστορικού που θα αλληλοσυμπληρώνονται. Προς αυτή την κατεύθυνση κινείται και η σχεδιαζόμενη από τον δήμο πεζοδρόμηση της οδού Αθηνάς, αλλά και η χρησιμοποίηση υλικών στους υπό ανάπλαση δρόμους με μικρή απορροφητικότητα της ηλιακής ενέργειας προκειμένου να αλλάξει το μικροκλίμα της περιοχής». 

Σχέδιο αξιοποίησης. Την ίδια ώρα, στον Δήμο Αθηναίων επεξεργάζονται σχέδιο (θα ανακοινωθεί τον ερχόμενο μήνα) για την αξιοποίηση των εγκαταλελειμμένων κτιρίων στο Μεταξουργείο και του Ψυρρή ελαχιστοποιώντας έτσι την γραφειοκρατία που αποτρέπει τώρα τους ιδιοκτήτες να κάνουν την παραμικρή επένδυση για την ανακαίνισή τους. Σήμερα, έχουν καταγραφεί 211 εγκαταλελειμμένα σπίτια στο Μεταξουργείο και 110 στου Ψυρρή. 

Η ανασφάλεια έδιωξε τους κατοίκους

O κ. Παναγιώτης Γεωργακόπουλος, πρώην πρόεδρος του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Ελλάδας, επισημαίνει ότι «εξαιτίας της ανασφάλειας που υπάρχει από την ελλιπή αστυνόμευση σε πολλές περιοχές του κέντρου, το πρώτο κύμα της επιστροφής σταμάτησε πριν από περίπου 4 χρόνια. Τότε, πολλές κατασκευαστικές εταιρείες αγόρασαν πολύ φθηνά οικόπεδα και κτίρια, με συνέπεια σήμερα να πωλούν πολύ ακριβά». Όπως υποστηρίζει η αρχιτέκτων και μέλος του Δικτύου Νομαδικής Αρχιτεκτονικής κ. Ελένη Τζιρτζιλάκη, «η φυσιογνωμία του κέντρου αλλάζει βίαια από τα παιχνίδια του real estate, με συνέπεια να μετατρέπεται περιοχή για λίγους. Προς αυτή την κατεύθυνση κινείται και όλη η ιστορία για το αν είναι επικίνδυνο ή όχι το κέντρο τη νύχτα από μετανάστες και τοξικομανείς που αποτελούν τις κύριες αιτίες απομάκρυνσης πολλών κατοίκων».   

Από τον Δήμο Αθηναίων επισημαίνουν ότι οι μετανάστες ήρθαν στο κέντρο με τη μαζική έξοδο- κυρίως τη δεκαετία του ΄90-των Αθηναίων προς τα προάστια, αφού βρήκαν φθηνά σπίτια. «Η μόνη λύση να λυθεί η παραβατικότητα είναι να γυρίσει ο κόσμος στο κέντρο και να φωταγωγηθούν οι γειτονιές», συμπληρώνει η κ. Τασία Λαγουδάκη. 

Η οικονομία προδιαγράφει το πολεοδομικό μοντέλο

Σύμφωνα με τον αντιπρύτανη του ΕΜΠ, καθηγητή Πολεοδομίας κ. Γιάννη Πολύζο, «η οικονομία είναι αυτή που σήμερα δημιουργεί τις κατάλληλες- ή αναγκαίες συνθήκες- για την επιστροφή της κατοικίας στην πόλη». Όπως λέει: «Τη δεκαετία τού ΄80, που όλοι έφευγαν για τα προάστια, χρειαζόμουν 15 λεπτά για να φθάσω από το Σύνταγμα στα Μελίσσια, όπου μένω.   

Σήμερα, θέλω τουλάχιστον μία ώρα. Έτσι, ο κόσμος λαμβάνει υπόψη του την απώλεια χρόνου, τα ατελείωτα μποτιλιαρίσματα, την αύξηση της τιμής της βενζίνης και βρίσκει πιο συμφέρον να μένει στο κέντρο και να κινείται με τα πόδια». 

Η αρχή έγινε από τα παλιά βιομηχανικά κτίρια- και αποθήκες- που μπήκαν στο στόχαστρο των επενδυτών στην αγορά ακινήτων. 

Μετράπηκαν σε σύγχρονα loft και μοσχοπουλιούνταιακόμη και έως 8.000 το τετραγωνικό (!)- κυρίως σε εργένηδες, ζευγάρια χωρίς παιδιά- επειδή διαθέτουν μόνο ένα υπνοδωμάτιο- και καλλιτέχνες. Τώρα, η επιστροφή αρχίζει σιγά σιγά να αφορά και οικογένειες, γι΄ αυτό και κατασκευάζονται συγκροτήματα με κλασικές κατοικίες και όχι μόνο με lofts, όπως γινόταν μέχρι πρότινος. Όπως εξηγούν στελέχη κατασκευαστικών εταιρειών «για να προσελκύσεις κόσμο και να έχεις κέρδος πρέπει να πουλήσεις ένα ιδιαίτερο προϊόν. Έτσι εξηγούνται οι υπερκατασκευές μέσα στις φτωχές γειτονιές. Όμως η… τρέλα κοστίζει, γι΄ αυτό και είναι τόσο ακριβά». Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συλλόγου Μεσιτών Αθήνας κ. Γιάννη Ρεβύθη «οι τιμές πλέον είναι εξωπραγματικά υψηλές και, παρά το γεγονός ότι όλοι φωνάζουν, δεν πέφτουν». 

Ο νόμος της νύχτας σε 3 ιστορικές γειτονιές

Tου Σπύρου Κάραλη, από την Καθημερινή

Με τον Οκτώβριο προ των πυλών, οι «μεγάλες πίστες» είναι έτοιμες να ανοίξουν, προς τέρψιν των θαμώνων αλλά και προς μεγάλη απογοήτευση των κατοίκων σε Κεραμεικό, Γκάζι και Μεταξουργείο, η ζωή των οποίων δοκιμάζεται από την «ασύδοτη» λειτουργία αναρίθμητων κέντρων που λειτουργούν στην ευρύτερη περιοχή.

Αφόρητη ηχορρύπανση εκτός ορίων και ωραρίων, πλήρης κατάληψη δρόμων και πεζοδρομίων με τραπεζοκαθίσματα που αποκλείουν τη διέλευση πεζών και ατόμων με ειδικές ανάγκες, καταπάτηση κάθε έννοιας δημόσιου χώρου από παρκαδόρους, σκουπίδια και βία. Αυτή είναι η μία όψη των περιοχών αυτών. Η άλλη ανήκει στο real estate και σε κατασκευαστικές εταιρείες που τα τελευταία χρόνια επενδύουν συστηματικά σε κατοικίες, loft, κτίρια γραφείων, πολυχώρους, μεταμορφώνοντας τις άλλοτε λαϊκές γειτονιές σ’ ένα παζλ πλούτου, μαζικής διασκέδασης, εναλλακτικής κουλτούρας και ελιτίστικης αισθητικής. Σε αυτό το θολό αστικό τοπίο, όσοι ακόμη νοιάζονται για τη διατήρηση του παραδοσιακού χρώματος, αντιδρούν στη μετάλλαξη, ζητώντας να μπει φραγμός, κινητοποιούνται, διαδηλώνουν αλλά οι διαμαρτυρίες –ω του θαύματος– πέφτουν πάντοτε στο κενό καθώς οι αρμόδιοι που δεν είναι και λίγοι (Δήμος, Νομαρχία, Αστυνομία) περιορίζονται σε διαβεβαιώσεις χωρίς αντίκρισμα, ενώ η κατάσταση διαιωνίζεται.

Αυθαιρεσίες

Κατά την περσινή περίοδο, μόνον από ελέγχους της Νομαρχίας Αθηνών βρέθηκαν οκτώ μεγάλα κέντρα (ΟΠΕΡΑ, ΝΟΤΕΣ, ΠΛΑΤΟ, MUSIC ROOM, VOICE, VOX, ΑΚΤΗ ΠΕΙΡΑΙΩΣ, ΕΝ ΑΣΤΡΩΝ) να λειτουργούν χωρίς άδεια.

«Γιατί διαμαρτύρεστε αφού στο τέλος θα φύγετε κι εσείς; Αυτό λένε οι επιχειρηματίες και μας το λένε κατάμουτρα γιατί έχουν πλάτες και ισχυρές διασυνδέσεις σε μηχανισμούς και κέντρα εξουσίας, μιλούν εκ του ασφαλούς. Πριν από περίπου δύο χρόνια λάβαμε υποσχέσεις από τη νέα δημοτική αρχή ότι η κατάσταση θα ελεγχθεί αλλά αντί γι’ αυτό πριμοδότησαν τους επιχειρηματίες και πλέον, με μια απλή αίτηση στον Δήμο ένα μαγαζί μπορεί να λειτουργεί μέχρι να εκδοθεί η σχετική άδεια, που σημαίνει νέα κέντρα, νέες αυθαιρεσίες» λέει στην «Κ» η πρόεδρος του τοπικού πολιτιστικού συλλόγου «Μέγας Αλέξανδρος» κ. Βασιλική Μπάρκα, συμπληρώνοντας με πίκρα «δεν υπάρχει χώρος για εμάς, είμαστε ανεπιθύμητοι στην ίδια μας τη γειτονιά».

«Είναι παντελής η απουσία ελεγκτικών οργάνων και πάγια η μετακύλιση ευθυνών από Αστυνομία σε Δήμο – Νομαρχία και αντίστροφα. Στην πραγματικότητα είναι όλοι συνυπεύθυνοι διότι ανέχονται αυτήν την κατάσταση και ενώ κάθε βράδυ προσβάλλεται άγρια η ανθρώπινη προσωπικότητα, ο νόμος κλείνει τα μάτια επιτρέποντας στα συμφέροντα να κάνουν ό,τι θέλουν» τονίζει στην «Κ» ο πρώην πρόεδρος του συλλόγου κ. Σπύρος Πηλίτσης. «Υπό το πρόσχημα ενός δυναμικού εξωραϊσμού η ιστορική μνήμη ακυρώνεται» σημειώνει η αρχιτέκτων κ. Ολγα Μπαλαούρα, της οποίας η διπλωματική εργασία είχε σαν θέμα αυτές τις γειτονιές και τη νέα αστική γεωγραφία όπως διαμορφώθηκε μετά τη ραγδαία επέλαση του real estate και του life style.

Οι «νεομποέμ»

Οπως υπογραμμίζει η κ. Μπαλαούρα, οι παλαιοί κάτοικοι που κατοικούν ή εργάζονται στην περιοχή είναι αυτοί που αντιστέκονται στο μέτωπο του «εξωραϊσμού». Οι νέοι τώρα κάτοικοι ανήκουν κυρίως στον χώρο της διανόησης που μετακόμισαν εκεί ελκόμενοι από τη γοητεία που εξέπεμπε η ιστορικότητα της περιοχής και με την εκτίμηση ότι σιγά σιγά θα αναβαθμιστεί. Δυστυχώς, όμως, οι νέοι κάτοικοι, πλην εξαιρέσεων, δεν υπερασπίστηκαν τον τοπικό χαρακτήρα, αλλά αντιθέτως ενίσχυσαν ακούσια ή εκούσια τις βιομηχανίες διασκέδασης και real estate. Οι «νεομποέμ» επιχειρηματίες από την πλευρά τους, επιχείρησαν να μεταφέρουν, διασκευασμένη φυσικά, την αύρα της βερολινέζικης πειραματικής σκηνής και της νέας καλλιτεχνικής πρωτοπορίας στις πρώην εργατικές συνοικίες του Λονδίνου.

«Ψαγμένοι» επιχειρηματίες με δικούς τους προβληματισμούς γύρω από τη φυσιογνωμία της περιοχής σε συνδυασμό με τη βιωσιμότητα της επιχείρησής τους άνοιξαν θέατρα και χώρους τέχνης, η πελατεία των οποίων μετά επισκεπτόταν λαϊκά ταβερνάκια της περιοχής και «εναλλακτικά» μπαρ. Αυτή η «νεομποέμ ατμόσφαιρα» προσέλκυσε και μια τεράστια επένδυση καθώς εξεζητημένα μαγαζιά μεσοαστικής κουλτούρας εγκαταστάθηκαν στα παλιά κελύφη της βιομηχανικής παραγωγής ή σε ανακαινισμένα νεοκλασικά. Και τέλος υπάρχουν οι «χωρίς φωνή», αυτοί που πληρώνουν ακριβά τη νέα αστική γεωγραφία, εκείνοι που μένουν σε φτηνές κατοικίες από ανάγκη και όχι από επιλογή και που σταδιακά εκδιώκονται καθώς παράλληλα με τις αντικειμενικές αξίες αυξάνονται και οι εξώσεις.Τα ερείπια ξαναφτιάχνονται για να πωληθούν πανάκριβα στη συνέχεια.

Ρατσιστικές συμπεριφορές στα in μαγαζιά

«Πώς να ενημερώσεις και να ευαισθητοποιήσεις την απόλυτη βλακεία που καθημερινά βλέπουμε να αυξάνεται και να πνίγει τη ζωή μας; Τελικά η διαφορετικότητα είναι ανεκτή και προτιμητέα μόνον εάν είναι ενταγμένη στη μόδα, ντυμένη Trendy ή Emo ή κάτι άλλο, πάντα σχετικό με τον κόσμο των «προοδευτικών» ή «εναλλακτικών», της ψευτοκουλτούρας και του απόλυτου δήθεν…». Το παραπάνω απόσπασμα είναι από καταγγελία της μη κυβερνητικής οργάνωσης «Κλίμακα» ύστερα από περιστατικό σε βάρος ατόμων με ψυχικές διαταραχές, που τα τελευταία πέντε χρόνια ζουν στη Μονάδα Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης «Κέραμος» της περιοχής. Το περιστατικό συνέβη στην πλατεία στον σταθμό του μετρό, που έγινε πολύ γρήγορα από τα πιο «in» της Αθήνας. Τα παιδιά πήγαν να πιουν τον καφέ τους, αλλά οι σερβιτόροι αντί για καφέ τους… σέρβιραν την απόφαση της διεύθυνσης του μαγαζιού ότι δεν είναι ευπρόσδεκτοι, με τη δικαιολογία ότι η παρουσία τους ενοχλούσε.

«Συγγνώμη, αλλά δεν μπορούν να σας βλέπουν οι άλλοι πελάτες… ξέρετε τώρα, φοιτητές…(!)».

Τρομοκρατία από τους μπράβους

Στις όχθες του άξονα Ιεράς Οδού – Πειραιώς κάθε βράδυ συγκεντρώνεται ένα ετερόκλητο πλήθος ανθρώπων. Μοδάτοι με πανάκριβα αυτοκίνητα, κόσμος της ισχυρής κοινωνίας, επίδοξες μοντέλες, που συχνάζουν σε συγκεκριμένα club όπου πίνουν τα ποτά τους πρόσωπα της show biz, καλλιτέχνες, διανοούμενοι. Εκεί και επισκέπτες από την επαρχία που έρχονται κατά ομάδες με οργανωμένες εκδρομές για ένα βράδυ, ειδικά για να δουν από κοντά τον αγαπημένο τους καλλιτέχνη, αλλά και νεαρόκοσμος, φοιτητές, ή αλλιώς οι πελάτες των «8 ευρώ» όπως τους αποκαλούν οι μαγαζάτορες, αφού ο λογαριασμός που συνήθως κάνουν είναι οκτώ ευρώ το «κεφάλι».

Στα όρια νευρικής κρίσης οι κάτοικοι καταγγέλλουν τις αρχές για την ανοχή που επιδεικνύουν σε αυτή τη χαοτική κατάσταση και στην τρομοκρατία που προσπαθούν να επιβάλουν οι μπράβοι, οι προστάτες και τα κυκλώματα της νύχτας. «Οι κάτοικοι είναι φοβισμένοι διότι έχουν να κάνουν με κουμπουροφόρους. Η νύχτα στη γειτονιά μας δεν είναι παίξε-γέλασε. Δύο μέλη του Δ.Σ. του συλλόγου μας δέχθηκαν εγκληματικές επιθέσεις από πληρωμένους φουσκωτούς. Την ίδια ώρα οι αστυνομικοί έλεγχοι είναι ανεπαρκείς, περισσότερο τυπικού χαρακτήρα», λέει στην «Κ» ο γραμματέας του τοπικού πολιτιστικού συλλόγου κ. Παναγιώτης Δεβερίκος, συνεχίζοντας: «Ειδικά τα βράδια Παρασκευής και Σαββάτου, το κράτος καταργείται στις περιοχές μας. Βουτάδων και Περσεφόνης τη νύχτα μετατρέπονται σε πεζόδρομους με το έτσι θέλω για να διευκολύνουν τη λειτουργία των κέντρων που τα περισσότερα δεν διαθέτουν πυρασφάλεια και τις αναγκαίες θέσεις στάθμευσης. Εχει ποτέ ελέγξει κανείς αν διαθέτουν έγκριση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας; Δεν πληρούν, επίσης, τους κανονισμούς ηχομόνωσης, με συνέπεια μέσα σε σπίτια περιοίκων να έχει μετρηθεί θόρυβος ακόμη και 85 ντεσιμπέλ»!

«Το ταραγμένο αυτό κλίμα που επικρατεί στοχεύει ευθέως στην αποδόμηση της παραδοσιακής γειτονιάς και στην ανάπτυξη νέων χρήσεων, μια ανάπτυξη στην οποία οι παραδοσιακοί κάτοικοι δεν χωράνε και πρέπει με κάθε τρόπο να εξαφανιστούν» τονίζει η πρόεδρος του συλλόγου κ. Μπάρκα.

Μπουζουκομάγαζο με άδεια καφενείου

Τον περασμένο χειμώνα σε μια από τις διαμαρτυρίες τους οι κάτοικοι καλούν για πολλοστή φορά την Αστυνομία. Οι αστυνομικοί έλεγχοι που πραγματοποιούνται, παρουσία μελών του τοπικού πολιτιστικού συλλόγου, σε δέκα από τα μεγάλα κέντρα της περιοχής, δείχνουν ότι τα εννέα δεν είχαν καμία άδεια λειτουργίας, ενώ το ένα που είχε, τελικά ήταν άδεια για παραδοσιακό καφενείο.

«Και που πιάστηκαν να μην έχουν άδεια δεν έτρεξε τίποτα. Τα μαγαζιά συνέχισαν να δουλεύουν κανονικά, ας είναι καλά το παρακράτος της νύχτας. Πουλάνε και νοικιάζουν ό,τι ελεύθερο χώρο υπάρχει, εξαφανίζουν πλατείες, πεζοδρόμια, καταργούν δρόμους και οι αρμόδιοι δίνουν παράταση στην ασυδοσία τους. Απαξιώνουν τη ζωή μας και τη ζωή των παιδιών μας και δεν τους ενοχλεί κανείς» λέει ο γραμματέας του πολιτιστικού συλλόγου «Μέγας Αλέξανδρος» κ. Δεβερίκος.