Η νέα Αθήνα πέρα από το Μουσείο της Ακρόπολης

Του Δημήτρη Ρηγόπουλου, στην Καθημερινή.

Το «καταραμένο» 2009 δεν θα έχει μόνο οικονομική κρίση και πολιτική αβεβαιότητα, όπως μας έχουν προετοιμάσει. Θα έχει και εγκαίνια. Η Αθήνα θα δει μέσα στη χρονιά που μόλις άρχισε μια εντυπωσιακή ενίσχυση των πολιτιστικών της υποδομών, αντιστρόφως ανάλογη με το δυσοίωνο περιβάλλον της καχεκτικής οικοδομικής δραστηριότητας.

Κι αν όλα τα φώτα πέφτουν μοιραία στο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης και στην ολοκλήρωση του συγκροτήματος του Εθνικού Θεάτρου, είναι ενθαρρυντικό σημάδι το γεγονός ότι στο σημερινό μας σημείωμα θα αγνοήσουμε και τις δύο αυτές περιπτώσεις. Οχι, φυσικά, από υπεροψία ή ελιτίστικη διάθεση, αλλά γιατί θέλουμε να αναδείξουμε τέσσερα άλλα κτίρια η κατασκευή των οποίων ελπίζεται πως θα ολοκληρωθεί μέσα στο 2009. Θέλουμε κι εμείς να αντλήσουμε ελπίδα από κάπου και η αλήθεια είναι ότι η Αθήνα μας δίνει φέτος ένα χεράκι.

Σε επίπεδο συμβολισμού η αποκατάσταση του παλιού Μεταξουργείου, μια χρόνια εκκρεμότητα της πόλης, και η μετασκευή του σε έδρα της Δημοτικής Πινακοθήκης μοιάζει να βρίσκεται στην κορυφή της λίστας. Αλλά ο ανταγωνισμός είναι σκληρός. Ποιος θα μπορούσε να αγνοήσει την ολοκλήρωση της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών του Κοινωφελούς Ιδρύματος «Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης», το νέο αρχιτεκτονικό απόκτημα της λεωφόρου Συγγρού; Μικρότερης κλίμακας έργα, η νέα Ταινιοθήκη της Ελλάδος και το Ιδρυμα «Μιχάλης Κακογιάννης» αλλά κοιτάξτε πού γίνονται: στην Ιερά Οδό η πρώτη, στην οδό Πειραιώς το δεύτερο. Η «νέα», κάτω από την Ομόνοια, Αθήνα εμπλουτίζεται αποφασιστικά σε πολιτιστικές υποδομές, μια εποχή που η ταυτότητα της περιοχής εμφανίζεται μετέωρη ανάμεσα στη νυχτερινή διασκέδαση, το εμπόριο και τον πολιτισμό.

Το Μεταξουργείο

Η διώροφη, πλινθόχτιστη μονάδα επεξεργασίας μεταξιού, στο κέντρο της γειτονιάς που χάρισε το όνομά της, είναι ένα από τα παλιότερα κτίρια της σύγχρονης Αθήνας. Οικοδομήθηκε τα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας με την προσδοκία της εφαρμογής του πολεοδομικού σχεδίου των Κλεάνθη – Σάουμπερτ, στο οποίο προβλεπόταν η ανέγερση των ανακτόρων νότια της Ομόνοιας. Η προοπτική κινητοποίησε τον πρίγκιπα Γεώργιο Καντακουζηνό να επενδύσει στην κατασκευή ενός εμπορικού κέντρου. Η ανατροπή των πρώτων πολεοδομικών σχεδίων έφερε τα πάνω – κάτω, με αποτέλεσμα η κατασκευή να μείνει στη μέση και το συγκρότημα να αγοραστεί το 1852 από την εταιρεία «Αύγουστος Μπράμε και Σία» η οποία και το μετέτρεψε σε μεταξουργείο.

Δεκαετίες εγκατάλειψης μας έφεραν στο σήμερα και στην απόφαση του Δήμου Αθηναίων (που το αγόρασε το 1993) να αξιοποιήσει το Μεταξουργείο ως μελλοντική έδρα της Δημοτικής Πινακοθήκης. Λίγοι Αθηναίοι γνωρίζουν ότι ο πρώτος Δήμος της χώρας είναι κάτοχος μιας σημαντικής συλλογής έργων ελληνικής ζωγραφικής που ασφυκτιά στους περιορισμένους χώρους του παλιού Βρεφοκομείου. Τώρα, οι συλλογές της Δημοτικής Πινακοθήκης θα έχουν την ευκαιρία να αναδειχθούν, αφού εκτός από το παλιό συγκρότημα κατασκευάζεται και νέο κτίριο στη θέση του κτιρίου της αποθήκης Κοτοπούλη, εντός του οικοπέδου του Μεταξουργείου, το οποίο θα εναρμονίζεται αισθητικά με τα υπάρχοντα κτίσματα. Τη μελέτη εφαρμογής έχει εκπονήσει το αρχιτεκτονικό γραφείο «Στούντιο 75».

Στη Συγγρού

Η τοποθέτηση των πρώτων υαλοπετασμάτων στο κτίριο της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών λίγο πριν από τις γιορτές ήταν ευοίωνο σημάδι για ένα κτίριο που κατασκευάζεται τα τελευταία πέντε χρόνια. Η πολιτιστική ναυαρχίδα του Ιδρύματος Ωνάση, από τα χέρια του γαλλικού αρχιτεκτονικού γραφείου «Architecture Studio», έπρεπε να ξεπεράσει αρκετούς κατασκευαστικούς σκοπέλους πριν φτάσει στο σημείο όπου βρίσκεται σήμερα. Οσο κοντά κι αν βρισκόμαστε στο τέλος των εργασιών, κανείς δεν θα είναι σε θέση να εκφράσει αξιόπιστη άποψη για την αρχιτεκτονική του κτιρίου πριν ανάψουν όλα τα φώτα. Τότε θα δούμε τη γυάλινη, διάφανη «κουρτίνα» να αποκαλύπτει τον κεντρικό κορμό της Στέγης με τις δύο αίθουσες 900 και 220 θέσεων, τον εκθεσιακό χώρο των 700 τ. μ., το υπαίθριο θέατρο, την ηλεκτρονική βιβλιοθήκη, το στούντιο επαγγελματικών ηχογραφήσεων και το εστιατόριο με θέα στην Ακρόπολη.

Στο σινεμά «Λαΐς»

Σαν ψέμα μοιάζει η μετεγκατάσταση της Ταινιοθήκης, από την ιστορική της έδρα στο Μέγαρο Δεληγιώργη της οδού Κανάρη, στην Ιερά Οδό. Ο παλιός, λαϊκός θερινός κινηματογράφος του Μεταξουργείου «Λαΐς» μεταμορφώνεται σε ένα πολυδύναμο κινηματογραφικό συγκρότημα, με δύο χειμερινές αίθουσες κι ένα θερινό σινεμά στον εξώστη. Οι αρχιτέκτονες Νίκος Μπελαβίλας και Βάσω Τροβά σεβάστηκαν τις μοντερνιστικές καμπύλες του κτιρίου, αλλά κατά τα λοιπά όλα μυρίζουν 21ο αιώνα.

Στην ίδια ακτίνα «επιρροής», στον διαρκώς μεταβαλλόμενο άξονα της Πειραιώς, αποπερατώνεται μέσα στην άνοιξη το κτίριο του Πολιτιστικού Ιδρύματος «Μιχάλης Κακογιάννης». Η αρχιτεκτονική μελέτη του γραφείου του Βασίλη Σγούτα επιχειρεί να δώσει ταυτότητα σ’ ένα από τα λιγότερο γοητευτικά σημεία του δρόμου. Κυριαρχεί ένα καμπύλο μεταλλικό στοιχείο σε σχήμα Π και τέσσερα μεταλλικά υποστυλώματα τα οποία εγγράφονται μέσα σε αυτό. Με την ολοκλήρωση των εργασιών, το νέο απόκτημα της Πειραιώς θα περιλαμβάνει θέατρο 314 θέσεων, κινηματογράφο 115 θέσεων, πειραματικό κινηματογράφο 68 θέσεων, εκθεσιακό χώρο, εστιατόριο, γραφεία, καθώς και 53 υπόγειες θέσεις στάθμευσης. Δύσκολο να προβλέψει κανείς την εικόνα της περιοχής μετά τη λειτουργία του Ιδρύματος. Τουλάχιστον γίνεται μια αρχή.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s